تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٠
اقليم چهارم :
خود ميفروشند و گاه بكشورهاى خراسان و هند و عراق بيرون مىشوند .
اقليم چهارم :
اقليم چهارم :
اين اقليم از جهت شمال باقليم سوم پيوسته است و باختر بخش نخستين آن را قطعهء مستطيلى از درياى محيط از آغاز تا پايان فرا گرفته كه از جنوب بشمال امتداد يافته است و بر ساحل جنوبى اين قطعه در جنوب ، شهر طنجه واقع است و اين قطعهء دريا در شمال طنجه بوسيلهء يك خليج تنگ كه بعرض دوازده ميل ميان طريف و جزيرة الخضراء ( الجزيره ) در شمال و قصر مجاز و سبته [ 1 ] در جنوب واقع است از درياى محيط بدرياى روم مىپيوندد و همچنان به سمت خاور امتداد مييابد تا به وسط بخش پنجم اين اقليم منتهى مىشود و رفته رفته در مسير خود وسعت مىيابد تا اينكه چهار بخش اين اقليم و بيشتر بخش پنجم آن را فرا ميگيرد و از دو جانب آن دو كنارهء اقليم سوم و اقليم پنجم نيز زير آب ميرود چنان كه ياد خواهيم كرد ، و اين بحر را درياى شام نيز ميخوانند و در آن جزاير بسيارى است كه بيشتر آنها در جهت مغربست و به ترتيب عبارتند از : يابسه [ 2 ] و مايرقه [ 3 ] و منورقه [ 4 ] و سردانيه [ 5 ] و صقليه و جزيرهء اخير از همه بزرگتر است و پس از آنها به ترتيب بلبونس [ 6 ] و اقريطش [ 7 ] و قبرس [ 8 ] است و ما آنها را در بخشى كه در آن واقعند ياد خواهيم كرد . و نزديك آخر بخش سوم اين اقليم و در بخش سوم اقليم پنجم ، خليج و نيز ( بنادقه ) [ 9 ] از اين دريا جدا مىشود و بسوى شمال امتداد مىيابد تا بوسط اين بخش ميرسد ، آنگاه به سمت مغرب انحراف مىيابد تا به بخش دوم اقليم پنجم منتهى مىشود .
و نيز در آخر قسمت خاورى بخش چهارم اقليم پنجم خليج قسطنطنيه [ 10 ] از آن جدا مىشود و تا آخر اقليم از تنگه‌اى بعرض تيررس بسوى شمال ميرود سپس به بخش چهارم اقليم ششم منتهى ميگردد و در مسير خود بسوى درياى نيطش [ 11 ] در سرتاسر بخش پنجم و نيمى از بخش ششم اقليم ششم به سمت خاور منحرف مىشود ،
[ 1 - ) ] Ceuta [ 2 - ) ] Ivica [ 3 - ) ] Maiorca [ 4 - ) ] Minorca [ 5 - ) ] LaSardaigne [ 6 - ) ] در سه چاپ ( ا ) و ( ب ) و ( ك ) « بلونس » و در چاپ ( پ ) « بلبونس » : Peloponnese [ 7 - ) ] LaCrete [ 8 - ) ] جزيرهء مثلث عظيمى است در قسمت شرقى درياى متوسط . [ 9 - ) ] و نيز ، . Venise [ 10 - ) ] LConstantinople [ 11 ] بحر بنطس يا اسود يا طرابزنده ( طرا بوزان ) .