بوستان ( فارسى ) — الصفحة ٤٨

حكايت

چو نتوان عدو را به قوت شكست * بنعمت ببايد در فتنه بست

1020 گر انديشه باشد ز خصمت گزند * بتعويذ احسان زبانش ببند

عدو را بجاى خسك زر بريز * كه احسان كند ، كند دندان تيز

چو دستى نشايد گزيدن ببوس * كه با غالبان چاره زرقست و لوس « 1 »

بتدبير رستم درآيد ببند * كه اسفنديارش نجست از كمند

عدو را بفرصت توان كند پوست * پس او را مدارا چنان كن كه دوست

1025 حذر كن ز پيكار كمتر كسى * كه از قطره سيلاب ديدم بسى

مزن تا توانى بر ابرو گره * كه دشمن اگر چه زبون ، دوست به

بود دشمنش تازه و دوست ريش * كسى كش بود دشمن از دوست بيش

مزن با « 2 » سپاهى ز خود بيشتر * كه نتوان زد انگشت بر نيشتر

وگر زو تواناترى در نبرد * نه مرديست بر ناتوان زور كرد

1030 اگر پيل‌زورى و گر شير چنگ * بنزديك من صلح بهتر كه جنگ

چو دست از همه حيلتى درگسست * حلالست بردن بشمشير دست

اگر صلح خواهد عدو سر مپيچ * وگر جنگ جويد عنان بر مپيچ

كه گر وى ببندد در كارزار * ترا قدر و هيبت شود يك‌هزار

ور او پاى جنگ آورد در ركاب * نخواهد بحشر از تو داور حساب

1035 تو هم جنگ را باش چون كينه خواست « 3 » * كه با كينه‌ور مهربانى خطاست

چو با سفله گويى بلطف و خوشى * فزون گرددش كبر و گردنكشى

به اسبان تازى و مردان مرد * برآر از نهاد بدانديش گرد

وگر مى برآيد به نرمى و هوش * بتندى و خشم و درشتى مكوش

چو دشمن بعجز اندر آمد ز در * نبايد كه پرخاش جويى دگر

1040 چو زنهار خواهد كرم پيشه كن * ببخشاى و از مكرش انديشه كن

ز تدبير پير كهن برمگرد * كه كارآزموده بود سالخورد

درآرند بنياد رويين ز پاى * جوانان بنيروى و پيران براى

* * *

بينديش در قلب هيجا مفر * چه دانى كه زان كه باشد « 4 » ظفر ؟

( 1 ) . در بعضى از نسخه‌ها اين بيت نيست و در بعضى ديگر مصرع دوم بعبارت ديگر و لا يقرء است . ( 2 ) . بر . ( 3 ) . خاست . ( 4 ) . چه دانى كز آنها كه بايد .