تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٧
ضابطهء تشخيص
مىشود « 6 » . كم كم و قدم بقدم آنان را با اصول نو و تازهء زندگى آشنا مىسازد . اول پايهء عقايد و اخلاق و عادات را محكم بنا مىكند تا بعد به عبادات و روش معاملات برسد .
ضابطهء تشخيص
ضابطهء تشخيص
اما ضابطه‌هائى كه براى تشخيص سوره‌هاى مدنى برگزيده‌اند :
1 ) همهء سوره‌هائى كه در آن از حدود ، فرائض ، حقوق شخصيه ، قوانين مدنيه و اجتماعيه و احكام شرعيّة سخن بميان آمده مدنى است . چه ، دعوت اسلامى در مكه عام و كلى بود . ابتدا در آنجا صلاى خير و صلاح خداپرستى در داده و پرچم مبارزه با شرك برافراشته بود ، ولى تشريح احكام و قانونگذارى مدنى و اجتماعى از مدينه آغاز شد « 1 » .
2 ) در مكه بناى دعوت بر تسامح و تساهل بود ، مدارا و چشم پوشى ، عفو و گذشت در سر لوحهء كارها قرار داشت ، ولى در مدينه اذن جهاد صادر شد و احكام آن بيان گشت ، از اينجا هر سوره‌اى كه در آن از جهاد و احكام آن سخن ياد مىكند ، مدنى است .
3 ) ياد منافقان و دو رويان در مدينه پيش آمد . چه ، در مدينه بود كه جاه اسلام بالا گرفت و جلال و شوكتش رخشندگى تابانى يافت ، گروهى از مردم كه دلى سياه و محروم از فيض هدايت الهى داشتند ولى طمع و يا ترس آنان را به قبول اسلام وادار ساخته بود ، دل به جانب ديگر و زبان به راه اسلام گماشته بودند .
چنين است كه ياد آنان در سوره‌هاى مدنى پيش مىآيد و سوره‌هاى مكى خالى از داستان منافقان مىماند .
اما در مورد سورهء عنكبوت كه مكّيه است ، بايد دانست كه 11 آيهء آغاز آن مدنى مىباشد و در آنجاست كه سخن منافقان باز گفته شده است .
و نيز گفته‌اند كه مجادله با پيروان كتب پيشين و فراخواندن آنان به پرهيز از
( 6 ) بروكلمن Brockelmann در دائرة المعارف اسلام مقاله عربى آراء مختلفه‌اى را در اين باره ذكر مىكند . Encyclope خ die de l خ Islam ) art . Arabic ، 114 a ( . ( 1 ) البرهان 1 : 188 و 189 .