تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤١

حنيف

در نامه‌اى كه به سلطان المهاد نوشته همين اصطلاح را به كار برده است . تصادفا يعقوبى نيز در داستان شاؤل ( طالوت ) و داود ، فلسطينىها را حنفاء ستاره پرست مىخواند « 17 » . ابن العبرى ( م 685 ه ) هم حنفهء سريانى را در مورد صابئين به كار مىبرد « 18 » .

هرشفلد از كسانى است كه كوشش زيادى براى پيدا كردن شباهت‌هاى اسلام و يهوديت و نصرانيت دارد . او معتقد است كه تحنّث عربى شدهء تحينوت

Tehinnot

و يا تحينوث به معنى نماز خدا عبرانى است « 19 » . ليال و داچ هم آن را مشتق از عبرى دانسته‌اند . از حبشى هم گفته‌اند . و لهاوزن آن را به معنى يك عيسوى زاهد ، دخويه به معنى كافر ، مارگليوث به معنى يك مسلمان مىگيرند . در ميان اين خيل مستشرقان كسانى هم مثل نولد كه و بوهل آن را مشتقّ از تحنّف مىدانند « 20 » و ريشهء عبرى آن را به كلى رد مىكنند .

در برابر ، علماى اسلامى مثل طبرى آن را به معنى « تبرّر - فرمان بردارى كردن » « 21 » گرفته حج ، ختان ، مخلص ، و استقامت بر دين ابراهيم را هم حنيف خوانده‌اند « 22 » . كسى را هم كه از دين باطل به اسلام تمايل كند حنيف گفته‌اند « 23 » . راغب اصفهانى ( 502 ه . ) مىگويد : حنيف كسى است كه از ضلالت به استقامت ( استوارى و هدايت ) ميل كند .

( 17 ) تاريخ يعقوبى 1 : 51 در ترجمه فارسى 1 : 58 نام حنفاء را ندارد . ( 18 ) تاريخ مختصر الدول 176 چاپ اكسفورد و يا ص 153 بيروت 1958 . ( 19 ) H . Hirschfeld ؛ New Researches into the ComPosition and Exegesis of the Qoran . London ، 2091 ، P . 01 . « بحث‌هاى جديدى در تأليف و تفسير قرآن . ( 20 ) مختصر دائرة المعارف اسلام 133 ، اضافه بر آن مراجعه كنيد : Caetani ، Ann . I ، P . 181 - 29 ؛ R . Bell ، " Who Were the Hanifs ؟ " in Moslem World ، XX ، 0391 ، P . 021 - 4 . N . A . Faris and H . W . Glidden ، " The DeveloPment of the Meaning of the Koranic Hanif " . in Journal of the Palestine Oriental Society . xix ، 9391 ، P . 1 - 31 . ( 21 ) تاريخ طبرى 1 : 1149 و 2827 ليدن . ( 22 ) تفسير طبرى 1 : 440 - 442 بولاق ، مفردات راغب 133 ، تفسير غريب القرآن طريحى 388 نجف ، لسان العرب 10 : 403 ببعد ، نهايهء ابن اثير 1 : 451 . ( 23 ) منتهى الارب 1 : 283 . تحنّف پذيرش اسلام مىشود ( كامل : 526 ، شعرى از جرير در لسان العرب 10 . 404 ، طبرى 1 : 2827 ، جرير ، نقائض 2 : 595 ) .