تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٦
پيامبر امى
خوانده‌اند « 7 » . طبرى در روايتى از محمد بن جعفر بن زبير نقل مىكند امّيين كسانى هستند كه كتاب ندارند « 8 » و نيز از ابن عباس روايت مىكنند كه گفت : « امّيون » كسانى بودند كه پيغمبر ( ص ) و كتاب خدا را تصديق نمىكردند . خودشان كتابهائى مىنوشتند و به مردم نادان مىگفتند كه از پيش خداست و چون اينان با كتاب خدا و پيامبران جدل مىكردند « امّى » ناميده شدند . ولى خود طبرى اين تأويل را خلاف رايج ميان عرب مىشناسد « 9 » .
ابن كثير نيز در صحت اسناد اين خبر به ابن عباس نظرى دارد « 10 » .
اما عده‌اى از علماء و خاورشناسان ازين رهگذر گمان برده‌اند كه وصف امّى بودن با دانستن خواندن و نوشتن منافات ندارد و پيغمبر ( ص ) خوانا و نويسا بوده است « 11 » .
پاره‌اى از مستشرقان بت پرستان را « امّيون » مىدانند و دليلشان هم جملهء ( اموت‌ها عولام (
Ummat
ha
Olam
) است كه عبرانيان بر غير خود اطلاق مىكردند و گفته‌اند كلمهء « امّت » بمعنى جماعت بزرگ و تودهء مردم از كلمهء « اوميثا
Ummetha
» ى سريانى است « 12 » . يهود خود را بنى اسرائيل « 13 » و غير عبرانيان را معمولا « گوى
Goy
و جمع آن گوييم
Goyim
» مىخوانند ( مقابل كلمهء
Gentile
لاتينى و
Ethnos
يونانى بمعنى قوم و تودهء مردم ) و بيگانه را هم « احريم
Ahrim
و
Nochrim
» مىنامند تا با عبرانيان فرق داشته باشند « 14 » .
بعضى از مستشرقان كلمهء « امّيين » را عربى شدهء همين « گوى و گوييم »
( 7 ) روح المعانى 21 : 17 ببعد . ( 8 ) تفسير طبرى 3 : 143 بولاق 6 : 282 چاپ جديد . ( 9 ) تفسير طبرى 1 : 296 بولاق 2 : 259 چاپ جديد . ( 10 ) تفسير ابن كثير 1 : 215 . ( 11 ) . Paret ، Encycl . de IIslam IV ، 0701 ؛ Horovitz : Koranische Untersuchungen ، Berlin 4291 ، S . 25 . ( 12 ) . Shorter ، P . 467 . Horovitz : S . 15 . BuhI - shaeder : Das Leben Muhammeds ، LeiPzig 0391 ، S . 95 . Noldeke I . S . 41 . نقل از تاريخ العرب فى الاسلام : 140 . ( 13 ) اسرائيل كسى كه بر خداوند مظفر گشت . لقب يعقوب فرزند اسحاق بود كه با فرشته‌اى كشتى گرفت . سفر پيدايش 32 : 1 و 2 و 28 و 30 . ( 14 ) . The Uni . Jew . Ency . Vol . 4 . 4 . P . 335 .