تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٢
خطوط عربى
اين دسته از اخبار به نظريهء مستشرقين بسيار نزديك است .
10 ) پيش از اسلام نوشتن در ميان اوس و خزرج بسيار كم بود و بيشتر يهود به كار آموزش فرزندان ايشان مشغول بودند ، هنگام پيدايش اسلام تنها ده و اندى نويسنده بودند و در ميان ايشان زيد بن ثابت به عربى و عبرانى يا سريانى مىتوانست نوشت ( بيشتر گمان مىرود منظور اخباريون سريانى باشد ) و چنان كه گذشت نوشته - هاى يهود را براى پيغمبر مىخواند و جواب مىداد « 13 » .
بنا بر اين به نظر اهل اخبار منشأ پيدايش خط عرب بيشتر حيره و انبار بود « 14 » .
اصولا تاريخ پيدايش خط و چگونگى پيشرفت آن در ميان ملل هنوز روشن نيست و جز توسل به حدس و تخمين راهى وجود ندارد . پيدايش خط در ميان هاله‌اى از افسانه‌ها پيچيده شده است . همچنانكه در افسانه‌هاى ايرانى طهمورث ديوبند پدر جمشيد سى زبان را بتحرير درآورده است « 15 » . و يا بنا به گفتهء يك افسانهء مصرى رب النوعى بنام تحوث (
Thoth
) نوشتن را به يكى از سلاطين مصر بنام تحاموس (
Thamos
) عرضه مىدارد « 16 » .
دانشمندان بحدس و تخمين براى خط عربى 3 ريشهء اصلى يافته‌اند :
1 ) خط مصرى كه پيوندى نزديك با زبانهاى خاور نزديك دارد و در قديمى - ترين نمونه‌هاى بدست آمده ميان لغت و زبان ايشان ، شباهت‌هاى زيادى با لغات سامى يافته شده است « 17 » . در ميان خطوط مصرى « خط توده‌اى
Demotic
» يكى از اركان خط عربى شمرده شده است .
( 13 ) صبح الاعشى 3 : 8 ، 15 . ( 14 ) راجع به پيدايش خط عربى اضافه بر مآخذ قبلى مراجعه كنيد : اشتقاق ابن دريد : 223 ، الوزراء و الكتاب جهشيارى : 1 ، ادب الكتاب صولى : 28 - 30 ، الشعر و الشعراء ابن قتيبه : 180 در ترجمه عدى بن زيد ، اللسان ( مرر ) ، وفيات الاعيان ابن خلكان 2 : 32 - 33 ، شرح شواهد مغنى از سيوطى : 161 در ترجمهء عدى بن زيد ، تاريخ العرب قبل الاسلام : دكتر جواد على 7 : 55 ببعد ، منتخبات فى اخبار اليمن من كتاب شمس العلوم : 98 . ( 15 ) شاهنامه چاپ بروخيم 1 : 22 . ( 16 ) MasPero . G . : The Dawn of Civilization ، quoted in Masson ، W . A . : History of the Art of Writing ، 93 . ماسپرو : « طلوع تمدن » بنقل از ماسون و . ا . تاريخ هنر نوشتن چاپ نيويورك 1920 . ( 17 ) ايضا ص 46 .