تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٧
16 ) عايشه
59 قرائت خاصى است كه در مصاحف زيد و ابن مسعود آمده است ( او بعد از « و ابن السبيل » عبارت « و المهاجرين فى سبيل اللّه » را اضافه دارد . ) جز اين مورد ، 9 اختلاف ديگر را نيز از مصحف وى بازگفته‌اند . « 6 » اما واقع اين است كه از اين 9 مورد هشت موردش تنها اختلاف نحوى است و آن يك مورد ديگر هم از مفهوم عام نص بيرون نيست . به هر صورت ، گفته‌اند كه مصحف او ، آخرين مصحفى بود كه پيامبر بازديد فرمود و آن نزديكترين مصحف به مصاحف ماست « 7 » . اما گمان بيشتر بر اين است كه اگر هم مصحف خاصّى مىداشته اختلافش با مصحف كنونى بسيار اندك مىبوده است . گويا نسخه‌اى از اين مصحف در قبه‌اى از حرم مقدس مكه بوده كه ابن جبير مىگويد : مردم آن را زيارت مىكردند و مىگفتند دستخط زيد است « 8 » .
15 ) مجمّع بن جاريه
15 ) مجمّع بن جاريه
نيز از آنهاست كه گفته‌اند مصحفى داشته است . ديديم كه در عهد نبى همهء قرآن را از حفظ داشت . يكى دو سوره‌اى را هم كه نمىدانست بعد آموخت . اما از مصحفش و قرائتش چيزى باز نگفته‌اند .
16 ) عايشه
16 ) عايشه
آنچه ضبط شده چنين است كه عايشه دخت ابو بكر و زوجهء رسول خدا ، قرائت قرآن را از شخص رسول اكرم آموخته است . خواندن را بعدها آموخته بود ، اما نوشتن نمىدانست . در اينكه پيش از جمع زمان ابو بكر مصحفى داشته باشد جاى سخن بسيار است . در مورد مصحف او ، همان چيزهائى را گفته‌اند كه دربارهء مصحف ام سلمه و حفصه مىگويند . ابو يونس بردهء آزاد شدهء عايشه مىگويد : او فرمان داد كه مصحفى برايش بنويسم ، ولى چون به آيهء « حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ » ( 2 : 238 ) رسيدم او را خبر كنم . من همچنين كردم . در آنجا فرمود : « و صلوة العصر » را نيز بدان آيه بيفزايم . « 9 » و نيز داستان مردى عراقى را نقل كرده‌اند كه
( 6 ) ماتريال 225 . ( 7 ) معارف . 260 . ( 8 ) رحلهء ابن جبير 104 . ( 9 ) مسلم : مساجد 207 ، ترمذى : تفسير آيهء 29 سورهء بقره ، احمد 6 : 73 ، 178 .