تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٥

فرقان :

ملاحظهء كاربرد اين كلمه در قرآن است . اين كلمه به ترتيب نزول در قرآن مجيد بدين سان به كار رفته است :

1 - در آيهء اول سورهء فرقان خداوند خود كتابش را « فرقان » مىنامد :

« تَبارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقانَ عَلى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعالَمِينَ نَذِيراً » ( 25 : 1 ) برتر است آنكه اين فرقان بر بندهء خود نازل كرد ، تا بر جهانيان « نذير » باشد .

در اين نخستين آيه ، فرقان معادل قرآن آمده كه به منظور انذار و بيم دادن جهانيان فرو فرستاده‌اند .

2 - در سورهء مكى 21 ( انبياء ) آيهء 48 فرمود :

وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسى وَ هارُونَ الْفُرْقانَ وَ ضِياءً وَ ذِكْراً لِلْمُتَّقِينَ و همانا كه به موسى و هرون فرقان را داديم و ضياء و ذكرى براى متقين .

در اين آيه فرقان به معنى احكام عشره و الواح آمده و با نور و ذكرى براى متقين همراه شده ، و يا آن معجزه‌اى است كه ميان حق موسى و باطل فرعون فرق گذاشت و يا نصرت و مخرج و نجات بود .

3 - در سورهء مدنى بقره آيهء 53 فرمايد :

وَ إِذْ آتَيْنا مُوسَى الْكِتابَ وَ الْفُرْقانَ و چون به موسى كتاب و فرقان را داديم . كه به همان معنى آيهء پيش است .

4 - در آيهء 185 همان سوره :

أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى وَ الْفُرْقانِ ، قرآن در آن نازل شده براى هدايت مردم و نشانه‌هاى هدايت و فرقان .

در اينجا ميان هدايت مردم و بيّنات هدايت و فرقان مقابله‌اى است . يعنى فرقان يك مرتبه به هدايت مردم وصف شده و باز شاهد و گواه هدايت قرار گرفته كه منظور همان قرآن است . هر چند بعضى آن را به معنى مخرج گرفته باشند .

5 - در سورهء 8 ( انفال ) آيهء 29 آمده :

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَتَّقُوا اللَّهَ يَجْعَلْ لَكُمْ فُرْقاناً .

اى گروندگان اگر خدا ترس و پرهيزگار شويد خداى به شما فرقان بخشد . بعضى باز فرقان را در اينجا به معنى « مخرج » گرفته‌اند ، يعنى مخرجى از ضلالت به هدايت ، و يا نجات و فصل معنى كرده‌اند « 6 » . ولى بهتر آن است كه گفته شود : نور بصيرتى است

( 6 ) طبرى 9 : 148 .