تاريخ قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٦
به روى چه مىنوشتند ؟
1 ) اقلام ، مفردش قلم به معنى خامهء تراشيده كه چهار مورد در قرآن مجيد آمده است از جمله 3 : 44 .
2 ) حرير كه گاهى براى نوشتن به جاى كاغذ بعدها به كار مىرفته است 22 : 23 .
3 ) دهان جمع دهن به معنى اديم يا پوست و چرم قرمز 55 : 37 .
4 ) رقّ ، پوست رقيق و نازكى كه بر آن مىنوشتند 52 : 3 .
5 ) سجل به معنى پيمان نامه ، نامه 21 : 104 .
6 ) صحف جمع صحيفه كه هشت بار در قرآن آمده 20 : 133 .
7 ) قرطاس ، كاغذ ، 6 : 7 ، جمعش قراطيس 6 : 91 .
8 ) كتاب كه فراوان آمده است .
9 ) مداد به معنى مركّبى كه در نوشتن به كار مىرود 18 : 109 .
سيرى در اخبار و تواريخ ، نوشت افزار زمان پيامبر را بيشتر از اين نشان مىدهد .
شوالى « 2 » با مراجعه به منابع اسلامى ، صورت مفصلى بدست آورده كه بررسى بيشتر ، چند قلم بر آن مىافزايد . اين صورت نوشت افزارهاى مختلفى را كه مورد استفادهء كاتبان وحى قرار مىگرفته ، نشان مىدهد :
1 ) رقاع جمع رقعه : از پوست ، برگ يا كاغذ .
2 ) لخاف جمع لخفه : صفحه‌هاى نازك و سپيد سنگ .
3 ) عسب جمع عسيب ، چوب بىبرگ و پهن درخت خرما .
4 ) أكتاف جمع كتف ، استخوان شانهء گوسفند يا شتر كه صيقلى مىكردند آن را .
5 ) أضلاع جمع ضلع يعنى دنده . استخوانهاى صاف دنده‌هاى حيوانات .
6 ) أديم يا قطع اديم ، تكه‌هاى چرم و پوست دبّاغى شده .
7 ) أقتاب جمع قتب ، چوبهائى بود كه بر پشت شتر مىنهادند .
8 ) قراطيس جمع قرطاس به معنى كاغذ .
9 ) حرير ، پارچه ابريشمى كه گاهى بعدها براى نوشتن به كار مىرفته است .
10 ) لوح جمعش الواح ، صفحهء پهنى از چوب يا استخوان يا غير از آن ، كه بر آن مىنوشتند .
11 ) قضيم : صحيفة بيضاء ، پوست سپيد رنگ .
( 2 ) تاريخ قرآن از نولد كه : 2 : 13 ح 2 ، در آستانهء قرآن 28 و 29 ح 18 .