پرسشهاى مردم و پاسخهاى امام رضا ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٥١٩

سؤال از دو حديثى كه حكمى را متناقض با هم بيان مىكند

هر گاه از جانب ما بر شما دو خبر وارد شده باشد كه يكى امر به چيزى كرده و ديگرى نهى از آن دو چيز و هر دو را يك نفر در كتابش آورده است و هيچ يك را انكار نكرده ، اگر هر دو خبر به اتّفاق ناقلين صحيح و معروف باشد ، در اين صورت واجب است كه به يكى از آنها يا به هر دو عمل شود ، يا به هر كدام كه بخواهى تمسّك كنى مى توانى و رخصت دارى از بابت تسليم بودن به فرمايش رسول‌خدا صلى الله عليه و آله و ردّ كردن علم آن به او صلى الله عليه و آله و به ما در هر كجا كه تكليف واضح نبود ، زيرا كسى كه تسليم بودن را ترك كند از روى عناد و انكار به رسول‌خدا صلى الله عليه و آله خود مشرك به خداوند عظيم خواهد بود .

پس هر خبرى كه از اخبار بر شما روايت شود و داراى معارض باشد بايد ( قبل از هر چيز ) هر دو را بر كتاب خدا عرضه بداريد ، پس آن خبر كه با آنچه در كتاب خدا موجود است از حلال يا حرام موافق است ، آن را عمل كنيد ، و چنانچه در كتاب خدا نيافتيد ، به سنّت‌هاى پيغمبر صلى الله عليه و آله عرضه كنيد ، پس آنچه حكمش در سنّت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله موجود بود ، مثلًا از آن نهى شده بود ، نهى تحريمى ، يا بدان امر شده بود ، امر وجوبى و الزامى ، خبرى كه موافق آن سنّت است ، به آن عمل كنيد ، و آنچه در سنّت نهى كراهتى آمده است و در مقابل خبرى مخالف آن وارد شده ، پس اين رخصتى است در آنچه رسول‌خدا صلى الله عليه و آله از آن نهى كرده بوده و آن را ناخوشايند دانسته ، نه حرام و ممنوع ، در اينجا به هر دو خبر مىتوان تمسّك كرد و اختيار با خود شخص است ، زيرا هر دو از پيغمبر خداست و آنچه را كه از هيچ يك از اين موارد نبود و تطبيق نمىشد علم آن را به ما باز گردانيد ، و ما بدان اولىتريم ، و از پيش خود و رأى خود چيزى نگوئيد و بر شما باد به دقّت و خوددارى و توقّف در « مشتبهات » ، و منتظر فهم و يافتن در جستجو و بحث پيرامون آن باشيد تا توضيح و بيان آن از جانب ما بيايد و مطلب روشن گردد .