تاريخ القرآن ( تاريخ قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٣

تأثير تطبيقى اين معيارها

حركت تأليف قرائتها در خاور زمين به ترتيب زير بوده است :

1 - كتاب القراءات از ابو عبيد قاسم بن سلّام ( در گذشته به سال 224 ه . ق . ) كه قرائتهاى بيست و پنج قارى را در كنار قرائتهاى قاريان هفتگانه گردآورده است .

2 - كتاب القراءات الخمسة ، از احمد بن جبير بن محمد كوفى ( در گذشته به سال 258 ه . ق . ) ؛ مقيم انطاكيه كه از هر شهر يك قارى را آورده است .

3 - كتاب القراءات از قاضى اسماعيل بن اسحاق مالكى ( در گذشته به سال 282 ه . ق . ) همراه و صاحب قالون [ يكى از دو راوى نافع ] كه قرائت بيست نفر پيشواى قرائتها ، از جمله قاريان هفتگانه را آورده است .

4 - الجامع فى القراءات از ابو جعفر محمد بن جرير طبرى ( در گذشته به سال 310 ه .

ق . ) كه بيست و اندى قرائت را در آن آورده است .

5 - كتاب القراءات ، از ابو بكر محمد بن احمد بن عمر داجونى ( در گذشته به سال 324 ه . ق ) كه قرائت ابو جعفر را به قرائتهاى گردآورى طبرى ضميمه كرده است .

6 - قراءات السبعة از ابو بكر احمد بن موسى بن عباس بن مجاهد ( در گذشته به سال 324 ه . ق . ) وى اولين كسى است كه فقط به قرائتهاى هفتگانهء مشهور بسنده كرده است .

7 - كتابى در قرائات ، از ابو بكر احمد بن نصر شذائى ( در گذشته به سال 370 ه . ق . ) .

8 - الشامل و الغاية فى قراءات العشرة از ابو بكر احمد بن حسين بن مهران ( در گذشته به سال 381 ه . ق . )

9 - المنتهى از ابو الفضل محمد بن جعفر خزاعى ( در گذشته به سال 408 ه . ق . ) .

آنچه را كه قبل از او جمع‌آورى نشده بود ، گردآورد .

سپس حركت تأليف قرائتها در اواخر سدهء چهارم به سرزمين اندلس و مغرب منتقل شد و برخى از اهل اندلس و مغرب كه قرائتها را روايت مىكردند به مصر هجرت كردند و به ترتيب زير قرائتها را وارد اندلس و مغرب كردند :

1 - الروضة از ابو عمر احمد بن محمد بن عبد اللّه طلمنكى ( در گذشته به سال 429 ه . ق . ) وى نخستين كسى است كه قرائتها را به اندلس وارد كرد .

2 - التبصرة و الكشف از مكى بن ابى طالب حمّوش القيسى ( در گذشته به سال 437 ه . ق . )