تقسيمات قرآنى و سور مكى و مدنى ( فارسى ) — الصفحة ٧٣
1 - وجود روايات عامه « 1 » دالّ بر زمان ، مكان يا موضوع نزول سوره
راه شناخت سور مكى و مدنى
راه شناخت سور مكى و مدنى
براى تشخيص مكى يا مدنى بودن سور قرآن ، راه‌هايى به شرح ذيل وجود دارد :
1 - وجود روايات عامه « 1 » دالّ بر زمان ، مكان يا موضوع نزول سوره
1 - وجود روايات عامه « 1 » دالّ بر زمان ، مكان يا موضوع نزول سوره
در اين باره بايد براى سؤال‌هايى نظير موارد ذيل ، پاسخ صريح و صحيح پيدا كرد و آنگاه از اين روايات بهره جست :
- آيا حديث از معصوم نقل شده است ؟
- آيا سند روايت و شخصيت روات آن به خصوص از نظر اماميه معتبر است ؟
- اگر روايت از معصوم نقل نشده ، آيا ناقل خبر خود شاهد نزول آيه بوده يا اينكه بر اساس شنيده‌هايش مكى و مدنى را بيان كرده است ؟
- راوى حديث ، چه تعريفى را براى مكى و مدنى در نظر داشته است ؟
- آيا هدف راوى ، بيان زمان يا مكان نزول آيه بوده يا اينكه خواسته كاربرد بجايى از آيه را نقل كند ؟
- آيا روايتى معارض با آن موجود است ؟
- آيا روايت بيان شده ، ناظر به تمام سوره بوده يا فقط آيات خاصى را مد نظر داشته ولى به صورت كلى بيان شده است ؟
- آيا متن روايت با نص صريح آيات و سياق آنها تعارض ندارد ؟
- آيا دلايلى نظير مخفى نمودن مناقب اهل بيت ( عليهم السلام ) ، بزرگ جلوه دادن ديگران ، و به‌طور كلى ، وارونه جلوه دادن حقايق در بيان روايت نقش داشته‌اند ؟
وجود اين سؤال‌ها و نظاير آنها كه معمولا در اكثر موارد بدون پاسخ باقى مىمانند ، اين انديشه را در ذهن محقق تقويت مىكند كه به اين روايات استناد قطعى نكند و تنها در صورتى كه مضامين و سياق آيات و سورهء مورد بحث ، مؤيد روايات بود ، آنها را بپذيرد . « 2 »
( 1 ) - در برخى از منابع اهل سنت ، رواياتى از امام على ( عليه السلام ) در اين باره روايت شده كه چنانچه نتوان از منابع شيعى شاهدى براى آنها پيدا كرد ، همانند ساير روايات عامه با آنها رفتار مىشود . ( 2 ) - اين نكته ، از روال كار عالم گرانقدر شيعه مرحوم علامه طباطبايى در بحث مكى و مدنى بودن بسيارى از سور در تفسير الميزان مشخص مىشود .