تحف العقول عن آل الرسول ( ص ) ( رهاورد خرد ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٢

انگيزه

وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ حَتَّى نَعْلَمَ الْمُجاهِدِينَ مِنْكُمْ وَ الصَّابِرِينَ وَ نَبْلُوَا أَخْبارَكُمْ - و همه گونه شما را مىآزماييم تا از ميانتان مجاهدان و صابران را معلوم بداريم و احوالتان را بشناسانيم . » « 7 » و فرمود : سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لا يَعْلَمُونَ * - محققا آنها را از آنجا كه ندانند غافلگير كنيم » « 8 » و فرمود : الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ - آيا مردم چنين پنداشتند كه به صرف اين كه گفتند ما ايمان آورده‌ايم رهاشان كنند و بر اين دعوى هيچ امتحانشان نكنند ؟ » « 9 » ( 1 ) و در مورد فتنه كه همان معنى آزمون را دارد فرمود :

وَ لَقَدْ فَتَنَّا سُلَيْمانَ . . . . الآية - و همانا سليمان را آزموديم . . . تا پايان آيه » « 10 » و در داستان موسى عليه السّلام فرمود :

فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ - به راستى كه ما پس از ( غيبت ) تو قومت را آزموديم و سامرى گمراهشان كرد » . « 11 » و گفتهء موسى كه : إِنْ هِيَ إِلَّا فِتْنَتُكَ - اين نيست مگر « فتنهء تو » « 12 » يعنى آزمايش تو .

اين آيات است كه با يك ديگر سنجيده شوند و گواه يك ديگر باشند .

( 2 ) امّا آياتى كه « بلوى » به معنى آزمون در آنها آمده عبارتند از :

فرمودهء او : لِيَبْلُوَكُمْ فِي ما آتاكُمْ * - تا شما را به آنچه ( از احكام كه در كتاب خود ) فرستاده بيازمايد » « 13 » و فرمودهء او : ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ - سپس ( از پيشرفت و غلبه ) شما را بازداشت تا بيازمايدتان » « 14 » و فرمودهء او : إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ - ما آنان را آزموديم چنان كه صاحبان آن بوستان را آزموديم » « 15 » و فرمودهء او : خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَياةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا - مرگ و زندگى را آفريد كه شما را بيازمايد تا كدام نيكوكارتريد » « 16 »

( 7 ) محمد ، 31 ( 8 ) الاعراف ، 183 و القلم ، 44 ( 9 ) العنكبوت ، 1 ( 10 ) سورهء ص ، 33 ( 11 ) طه ، 85 ( 12 ) الاعراف ، 155 ( 13 ) المائدة ، 48 و الانعام ، 165 ( 14 ) آل عمران ، 152 ( 15 ) القلم ، 17 ( 16 ) الملك ، 2