پرسشهاى مردم و پاسخهاى امام باقر ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٠

فصل هفتم : پرسشهايى پيرامون قرآن كريم و تأويل برخى از آيات كريمه

حضرت فرمود : ( ليلهء قدر ) شبى است كه در آن فرشتگان و كاتبان الهى به آسمان دنيا مىآيند و آنچه در طول سال خواهد شد و آنچه كه ( از سعادت و شقاوت ) به بندگان خواهد رسيد ؛ مىنويسند .

فرمود : و امر بستگى به مشيّت خدا دارد ، آنچه مىخواهد مقدّم مىدارد و آنچه مىخواهد به تأخير مىاندازد ، و اين همان فرمايش اوست كه مىفرمايد :

« خداى هرچه را كه بخواهد ( محو و ) از بين مىبرد و هرچه را كه بخواهد اثبات مىكند ، و « امّ الكتاب » [ لوح محفوظ ] نزد اوست » .

90 / 90 - أحمد بن محمّد ، عن ابن محبوب ، عن ابن رئاب ، عن سدير ، قال : سأل حمران أباجعفر عليه السلام عن قوله تعالى : عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً « 1 » .

فقال له أبو جعفر عليه السلام : إِلَّا مَنِ ارْتَضى مِنْ رَسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً « 2 » وكان واللَّه ؛ محمّد صلى الله عليه و آله و سلم ممّن ارتضاه .

وأمّا قوله : عالِمُ الْغَيْبِ فإنّ اللَّه تبارك و تعالى عالم بما غاب عن خلقه بما يقدِّر من شيء ويقضيه في علمه ، فذلك يا حمران ! علمٌ موقوف عنده ، إليه فيه المشيئة فيقضيه إذا أراد ويبدو له فيه فلا يمضيه .

فأمّا العلم الّذي يقدّره اللَّه ويقضيه ويمضيه فهو العلم الّذي انتهى إلى رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم ثمّ إلينا « 3 » .

سدير گويد : حمران از امام باقر عليه السلام در مورد آيهء شريفه‌اى كه مىفرمايد : « داناى نهان و غيب اوست ، پس هيچ كس را بر اسرار غيبش آگاه نمىسازد » پرسيد .

امام باقر عليه السلام فرمود : « مگر پيامبرانى كه آنان را برگزيده ، و مراقبينى از پيش و پشت‌سر براى آنها قرار مىدهد » و سوگند به خدا ؛ محمّد صلى الله عليه و آله و سلم از كسانى است كه خداى او را برگزيده است .

و امّا اين كه مىفرمايد : « داناى نهان » پس همانا خداى متعال به آنچه از مردم پنهان است داناست به آن چيزى كه مقدّر مىنمايد و در علمش حكم مىنمايد ، اى

( 1 ) - الجن : 26 . ( 2 ) - الجن : 27 . ( 3 ) - بحار الأنوار : ج 4 ص 110 ح 29 ، عن بصائر الدرجات .