جذوات و مواقيت ( فارسى ) — الصفحة ٢٢
تتمّة الجذوة تشبيه نظام جملى و اجزاى آن به انسان و اجزايش و كتاب و كلمات و حروفش
فلك اعلى او را به منزلهء « امّ الدماغ » است ، و شمس به منزلهء قلب ، و ساير ما فيه به منزلهء ساير ما فى الانسان الصغير از : بطون دماغيه و اعصاب و رباطات و شرايين و آورده و غضاريف و شراسيف و عظام و اعضا و جوارح ؛ و عقول و نفوس مجرّده « 1 »
به منزلهء قواى عاقله و عامله كه مبادى ادراكات و تحريكاتند ؛ و نفوس « 2 »
منطبعه به منزلهء ارواح و « 3 »
قواى نفسانيه و حيوانيه و طبيعيه .
و حكما « 4 »
اين شخص جملى را :
به حسب آفاق شماليه ، و به حسب حركت غربيه ، به انسانى « 5 »
مستلقى ، سر به جانب قطب شمالى ، و يمين به جانب مغرب ، و وجه به جانب وسط « 6 »
السماء ، و پا « 7 »
به جانب قطب جنوبى ، و شمال به جانب مشرق ، تشبيه كردهاند . و گويند : سرّ كراهت « 8 »
خوابيدن بر « 9 »
روى يا پا به جانب شمال ، آن است كه مخالف وضع انسان كبير است . پس بنا بر اين ، قطب شمالى علو مىشود ، و قطب جنوبى سفل .
و به حسب آفاق جنوبيه ، و به اعتبار حركت شرقيه ، به انسانى « 10 »
مستلقى ، سر به جانب قطب جنوبى ، و يمين به جانب مشرق ، و وجه به وسط « 11 »
السماء . پس قطب جنوبى علو باشد در اين اعتبار « 12 »
، و قطب شمالى سفل .
و شريك سالف ما در كتاب مبدأ و معاد مىگويد : « اوايل ، اسم سماء و اسم « 13 »
كلّ و اسم عالم را بر سبيل اسماى « 14 »
مترادفه « 15 »
استعمال مىكردهاند « 16 »
؛ و جرم فاسد را - كه عبارت از مكوّنات اسطقسّيه « 17 »
است - به حساب نمىگرفتهاند « 18 »
و در شمار
( 1 ) . ق : - به منزلهء ساير ما فى الإنسان . . . نفوس مجرّده .
( 2 ) . ق : نفس .
( 3 ) . ق : + قوا و ساير ما فى الانسان الصغير از بطون دماغيه و اعصاب و رباطات و شرايين و آورده و غضاريف و شراسيف و عظام و اعضا و جوارح و عقول و نفوس مجرّده به منزلهء .
( 4 ) . م : حكماى .
( 5 ) . س ، ق ، ن : انسان .
( 6 ) . ت : وسطة .
( 7 ) . پ : يا .
( 8 ) . س : كراهيت .
( 9 ) . س : به .
( 10 ) . ق ، م ، ن : انسان .
( 11 ) . پ : وسطة ؛ ت : وسطه .
( 12 ) . ن : - در اين اعتبار .
( 13 ) . پ ، ت ، ق : - و اسم .
( 14 ) . ن : - اسماى .
( 15 ) . ت : + و .
( 16 ) . م : ميكردند .
( 17 ) . م : اسطقيسه .
( 18 ) . م : نمىگرفتند .