جذوات و مواقيت ( فارسى ) — الصفحة ١٦٠
ميقات دوّم شمار مقولات و اجناس عاليه
و ما كه « 1 »
- بفضل اللّه العظيم - مزاج خام فلسفهء نامستوى را نضج « 2 »
استوا دادهايم ، تثنيهء قسمت ذاتى كرده ، جوهر و عرض را دو جنس عالى مقولات جواهر و اعراض گرفته ، در كتب حكميّهء خود - على الخصوص كتاب تقويمات و تصحيحات - / 180 / جنسيت طبيعت مرسلهء منعوتيهء « 3 »
جوهر « 4 »
و طبيعت مرسلهء ناعتيهء « 5 »
عرض / 181 / را به انوار براهين « 6 »
يقينيهء « 7 »
حقيقيه - كالشمس فى « 8 »
رابعة « 9 »
النهار « 10 »
- ظاهر و هويدا ساختهايم . / 182 /
و باز - بإذن اللّه تعالى و فضله و طوله - مبيّن داشتهايم كه حركت نيز از مقولات جنس عالى عرض است ؛ و مقولات جنس عالى عرض « 11 »
ده است : مقولهء حركت و نه مقولهء مشهور « 12 »
. و لكن « 13 »
تحقيق كردهايم كه مقولهء حركت « 14 »
و مقولهء فعل و مقولهء انفعال ، متّحدند به حسب حقيقت و متغايرند به حسب اعتبار . پس مقولات جنس عالى عرض هشت باشند در حقيقت ، و ده در اعتبار .
و « 15 »
شركاى ما در تعليم حكمت و رياست حكما ، مخالف ما نيستند در اين اقوال ، بلكه اين تحقيقات در تضاعيف اقاويل ايشان هست ؛ و مشهورات « 16 »
جماهير در آنكه مقولات ده جنس عالى و اجناس عاليهء اعراض نه مقوله است ، از معلّم مشّائيهء يونان - ارسطاطاليس « 17 »
- مأخوذ نبوده است ؛ شخصى فيثاغورى « 18 »
- ارخوطس « 19 »
نام - اين حكم كرده بوده « 20 »
، و ادّعاى انحصار و اقامت برهان بر حصر نكرده ؛ و « 21 »
العلوم « 22 »
العقلية لا يقلّد فيها أحد ، إنّما المتّبع « 23 »
فيها البرهان الحقيقى القائم
( 1 ) . م : - كه .
( 2 ) . پ : ننج .
( 3 ) . ق : معنويه .
( 4 ) . پ : - جوهر .
( 5 ) . پ ، ت ، ق : - ناعتيه .
( 6 ) . س : برهين .
( 7 ) . ق : - يقينيه .
( 8 ) . ن : + رابعه .
( 9 ) . پ ، ت ، س ، ق ، م ، ن و حاشيهء « ج » : ضاحية .
( 10 ) . س : النار .
( 11 ) . ن : - است و مقولات جنس عالى عرض .
( 12 ) . م : مشهوره .
( 13 ) . پ ، م : و ليكن .
( 14 ) . ن : - و نه مقولهء مشهور و لكن تحقيق كردهايم كه مقولهء حركت .
( 15 ) . ن : - و .
( 16 ) . ن : مشهور است .
( 17 ) . پ ، ت ، ج ، س ، ق ، ن : ارسطوطاليس .
( 18 ) . م : فيثاغورسى ؛ ن : فيثاغورس .
( 19 ) . ق : فيثاغورسى از حوطس .
( 20 ) . م : بود .
( 21 ) . م : - و .
( 22 ) . ن : العلم .
( 23 ) . س : المتتبع ؛ م : التبع .