جذوات و مواقيت ( فارسى ) — الصفحة ١٤١
الجذوة الثانية عشر مراتب حروف بر حسب بيّنات و زبر
خوانند ؛ چه حروف مبانى « 1 »
درجات تركيب كلامىاند ؛ و طبقات بطون را دقيقه و ثانيه و ثالثه و رابعه ؛ مثلا : « ص » درجه ؛ و « 2 »
« ا » « 3 »
« د » « 4 »
دقيقه ؛ و « ل » « 5 »
« ف » ثانيه ؛ و « م » ثالثه ؛ و « ى » « 6 »
رابعه .
و در اطلاق لفظ حرف « 7 »
آن كه به اشتراك ميانهء پنج معنى قرار دهند : چهار آنها كه مذكور شد ؛ و پنجم ، مجموع مراتب بيّنات و بطون ؛ چه همچنانكه طبقهء زبر در « 8 »
طرف ظاهر است « 9 »
، طبقات « 10 »
بيّنات و « 11 »
بطون - باسرها - در طرف باطن است ؛ و ما « 12 »
بعد از اين ، در استعمالات ، بنا بر اين اصطلاح معقود خواهيم نهاد ، إن شاء اللّه العزيز العليم « 13 »
.
و تقسيمى « 14 »
ديگر ثنايى « 15 »
تنصيفى « 16 »
به « 17 »
نورانى و ظلمانى است .
[ 1 . ] « حروف نورانيه » مقطّعات چهارده‌گانهء قرآنى است كه طايفه‌اى « 18 »
از سور كريمه به آنها تصدير يافته ، « صراط علىّ حقّ نمسكه » جامع همه آمده است .
[ 2 . ] و « حروف ظلمانيه » چهارده باقى .
تقسيمى « 19 »
ديگر به « 20 »
بسيط و مركّب . درجات على الاطلاق بسايطاند ؛ و هر يك از دقايق و ثوانى و ثوالث و روابع ، منقسم به مركّبات و بسايط ؛ و ساير تقاسيم « 21 »
بسايط « 22 »
مانند : تقسيم به مستعليه « 23 »
و « 24 »
منخفضه « 25 »
، و به « 26 »
مطبقه « 27 »
و منفتحه ، و به مجهوره و مهموسه ، و به شديده و رخوه ، و به حروف مدّ و غيرها ، و به حروف قلب و مقابلها « 28 »
، و به حروف ابدال و قسيمها « 29 »
، همه اعتبارات شبحيّهء « 30 »
جسديه « 31 »
( 1 ) . پ : حرف ميانى .
( 2 ) . پ : واو ؛ ت ، ق ، م : وا .
( 3 ) . پ ، ت ، س ، ق ، م : - ا .
( 4 ) . ن : و .
( 5 ) . پ ، م : + و .
( 6 ) . پ : ل .
( 7 ) . م : حروف ؛ ن : + با .
( 8 ) . پ ، م : از .
( 9 ) . پ ، م : - است .
( 10 ) . م : + و .
( 11 ) . م : - و .
( 12 ) . ن : - ما .
( 13 ) . پ ، ج ، ن : - العليم .
( 14 ) . پ : تقسمى .
( 15 ) . ق : - ثنائى .
( 16 ) . پ : ترصيفى .
( 17 ) . پ ، ن : - به .
( 18 ) . ن : طايفه .
( 19 ) . پ : تقسمى .
( 20 ) . ق : - به .
( 21 ) . پ : + و .
( 22 ) . ن : - بسايط .
( 23 ) . ن : بمستعلهء .
( 24 ) . ن : - و .
( 25 ) . پ : متحقّقه .
( 26 ) . پ ، ت ، ق ، م : - به .
( 27 ) . پ ، م ، ن : منطبقه ؛ ق : مظبقه .
( 28 ) . پ ، ج ، ن : غيرها .
( 29 ) . پ : قسميها .
( 30 ) . پ : شحيه ؛ ت : شحبيّه ؛ ق : شخصيه .
( 31 ) . ت ، س : جديده .