جذوات و مواقيت ( فارسى ) — الصفحة ١١٧

ذنابة « 3 » ( 3 ) . پ ، ت ، ن : ذبابة ؛ ق : زبابة . الجذوة ابطال توهّم تنافى آراى مصنّف و افلاطون با انديشهء ابن سينا در ماهيت عدد ؛ و بيان نقصان زوج الزوج و قانون استخراج اجناس ثلاثه

اسقاط كنند . پس باقى را كه « 1 »

فرد اوّل باشد - چون سبعه - در آن زوج الزوج ضرب كنند تا عدد تامّ - چون « 2 »

بيست و هشت - حاصل آيد و از عددى « 3 »

زوج الزوج يكى كم كنند . پس اگر زايد خواهند ، اوّلى « 4 »

كه كمتر از باقى بود ، ما عدا « 5 »

الاثنين در زوج الزوج ما قبل ضرب كنند ؛ و اگر ناقص خواهند ، اوّلى « 6 »

كه بيشتر بود ، حاصل مطلوب باشد .

مثلا از هشت يكى كم كرديم ، هفت ماند . اكنون اگر سه يا پنج را در چهار زنيم « 7 »

، حاصل - كه دوازده يا بيست است - زايد ؛ و اگر چهار را در يازده يا سيزده يا هفده « 8 »

ضرب كنيم ، حاصل - كه چهل و چهار يا پنجاه و دو يا شصت و هشت است « 9 »

- ناقص باشد .

و بر اين نسبت از ضرب شانزده مثلا در سه ، چهل و هشت ؛ و در پنج ، هشتاد ؛ و در هفت ، صد و دوازده ؛ و « 10 »

در يازده ، صد و هفتاد و شش ؛ و در سيزده ، دويست و هشت حاصل آيد ؛ و هر يك از اينها عدد زايد است .

و از ضرب هشت مثلا در « 11 »

يازده ، هشتاد و هشت ؛ و « 12 »

در سيزده ، صد و چهار ؛ و « 13 »

در هفده « 14 »

، صد و سى و شش حاصل باشد ؛ و هر يك از اينها عدد ناقص است .

و قاعدهء استخراج متحابّات آن كه از عددى زوج الزوج يكى اسقاط كنيم ، و زوج الزوج ما قبل بر ما بقى افزاييم ؛ و نيز زوج الزوج قبل ما قبل از آن باقى بكاهيم .

پس اگر سه عدد كه از اين سه عمل حاصل آيد ، همه اوّل باشند ، مسطّح حاصل « 15 »

ثانى و حاصل ثالث را در زوج الزوج ما قبل ضرب كنيم تا اعظم متحابّين حاصل شود « 16 »

. باز مجموع اين دو حاصل را بر اين مسطّح افزاييم ؛ پس حاصل الجمع « 17 »

را

( 1 ) . پ ، ت ، س ، ق ، ن : اگر .

( 2 ) . س : جون .

( 3 ) . پ ، ت ، س ، ق ، م : عدد .

( 4 ) . م : اول .

( 5 ) . پ : ما عدد ؛ ق : ما عد .

( 6 ) . پ ، ت : او اعلى .

( 7 ) . س : حهار رنيم .

( 8 ) . ت ، ج ، س : هفتده .

( 9 ) . ن : - است .

( 10 ) . پ : - و .

( 11 ) . ن : - در .

( 12 ) . پ : - و .

( 13 ) . ج : - و .

( 14 ) . ت ، ج ، س ، ق : هفتده .

( 15 ) . س : جاصل .

( 16 ) . م : آيد .

( 17 ) . س : المجمع .