جذوات و مواقيت ( فارسى ) — الصفحة ١١٦

ذنابة « 3 » ( 3 ) . پ ، ت ، ن : ذبابة ؛ ق : زبابة . الجذوة ابطال توهّم تنافى آراى مصنّف و افلاطون با انديشهء ابن سينا در ماهيت عدد ؛ و بيان نقصان زوج الزوج و قانون استخراج اجناس ثلاثه

اجزاى نوع عدد « 1 »

نيستند ، امّا اقرب « 2 »

لوازم مرتبهء تنوّع‌اند . پس اطلاق اجزاى نوع ، بر « 3 »

اقرب لوازم مرتبهء تنوّع ، بابى است از توسّع ، از قبيل اطلاق حدّ بر حدّ توسّعى بسيط عقلى ، مانند جنس عالى جوهر و فصول انواع مطلقا .

و ببايد دانست كه زوج الزوج مطلقا ناقص ، و نقصان مزاجش « 4 »

ابدا به واحدى « 5 »

باشد .

و قانون « 6 »

استخراج اجناس ثلاثه آن است كه زوج الزوجى « 7 »

را در فردى اوّل ضرب كنند . پس :

[ 1 . ] اگر آن زوج الزوج « 8 »

بر نصف آن فرد اوّل ، به « 9 »

نصف واحد زايد باشد - چنان كه اربعه بر نصف سبعه ، و شانزده بر نصف سى و يك زايد « 10 »

است - مضروب ايشان تامّ بوده باشد ، مانند بيست و هشت كه مضروب اربعه « 11 »

و سبعه ، و چهار صد و نود و شش كه مضروب شانزده و سى و يك است .

[ 2 . ] و « 12 »

اگر به زياده از نصف واحد زايد باشد - چنان كه اربعه بر نصف ثلاثه و بر نصف خمسه زايد است - مضروب ايشان زايد بوده باشد ، مانند دوازده كه مضروب اربعه « 13 »

و ثلاثه ، و بيست كه مضروب اربعه و خمسه است .

[ 3 . ] و اگر زوج الزوج كمتر از نصف فرد اوّل بوده باشد - چنان كه « 14 »

چهار كمتر « 15 »

از نصف يازده و كمتر از نصف سيزده « 16 »

است - حاصل الضرب ناقص بوده باشد ، مانند چهل و چهار كه حاصل ضرب « 17 »

چهار در يازده ، و پنجاه و دو كه حاصل ضرب چهار « 18 »

در سيزده است .

و به وجهى ديگر : تضعيف زوج الزوجى چون اربعه كرده ، واحد را از ضعف

( 1 ) . ن : - عدد .

( 2 ) . ن : قرب .

( 3 ) . س : نيز .

( 4 ) . س : مزاخش .

( 5 ) . پ : ابد الواحدى .

( 6 ) . س : فانو .

( 7 ) . س : زوج الزوج .

( 8 ) . ج ، ن : - الزوج .

( 9 ) . پ : - فرد اوّل به .

( 10 ) . ق : - زايد .

( 11 ) . پ : الربعه .

( 12 ) . ن : - و .

( 13 ) . م : + است .

( 14 ) . ق : چنانچه .

( 15 ) . پ : تكبير .

( 16 ) . ن : - و كمتر از نصف سيزده .

( 17 ) . ن : الضرب .

( 18 ) . ق : + كه .