پنج رساله ( فارسى ) — الصفحة ٣٧

تفسير سورهء توحيد كه مترجم از كلام شيخ رئيس است

تفسير سورهء توحيد كه مترجم از كلام شيخ رئيس است

تفسير سورهء توحيد كه مترجم از كلام شيخ رئيس است

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم قُلْ هُوَ اللَّهُ - بايد دانست كه « هو » ى مطلق آنست كه هويّتش موقوف بر غير خود نباشد . زيرا هر آنچه هويّتش حاصل ومستفاد از غير خود باشد ، تا اعتبار وملاحظهء همان غير نشود ، آن شئ هويّت ندارد . وهر آنچه هويّتش بسبب ذات خويش باشد ، أو را « هو » گويند ، وصاحب هويّت اوست ، خواه ملاحظهء غير واقع شود يا نشود . لكن هر آنچه ممكن باشد ، وجودش بايد ناشى از غير باشد ، وهر آنچه وجودش ناشى از غير باشد خصوصيت وجودش از غير است ، وهويّتش همين است . پس ممكن هويّتش از غير است ، وهر آنچه بذات خودش هويّت داشته باشد واجب الوجود است .

وايضاً هر آنچه ماهيتشان مغاير وجود باشد ، بالضرورة بايد چنان وجود ناشى از غير بوده باشد ، نبايد هويّت وماهيتش از نفس خود بوده باشد . پس لذاته چنين شئ هوى مطلق نيست ، بعلت تغاير وجود وماهيتش .

بناء على هذا ، واجب الوجود آنست كه هيچ هوى نباشد سواي هويّت مطلقهء ايشان ، يعنى ماهيت ووجودش عين يكديگر باشند . وهر آنچه غير اين مفهوم باشد آن شئ را « هو من هو » نمىيگويند ، بلكه هويتش در غير خويش است . وامّا واجب الوجود آنست [ كه ] هويت مطلقه‌اش لذاته هو من حيث هو باشد ، بلكه ذاتشان هوى باشد كه [ از