مناسك حج ( فارسي ) ( محشى ) — الصفحة ٥٦

حجة الاسلام به جا آورند و كفايت از حج واجب آنان مىكند ، و چنانچه ساير شرايط را ندارند ( 1 ) به مجرد امكان حج ، براى آنان استطاعت حاصل نشده است و حج آنان استحبابى است و چنانچه بعدا استطاعت پيدا كردند بايد حج واجب را به جا آورند ، و حكم روحانى كاروان نيز همين است لكن اگر بعد از مراجعت از مكه نياز به شهريهء حوزه دارند مستطيع نمىشوند . ( 2 ) [ 59 ] م - پزشكان يا كسان ديگرى كه با مأموريت به ميقات آمده‌اند و در ميقات جامع شرايط استطاعت هستند ، واجب است حجة الاسلام به جا آورند ( 3 ) هر چند كه لازم است مأموريت خود را نيز انجام دهند . استفتاءات استطاعت

فوت كرده ، در صورتى حج واجب نيست كه سال اول استطاعت او باشد . ( 1 ) [ 81 ] س - شخصى دارايى او قريب هفتصد و پنجاه هزار تومان از اصل ملك و خانه كه ارث از پدرش به او رسيده مىباشد به اضافه اين كه يك باب منزل مسكونى هم دارد ، اكنون كه نامبرده در اثر سانحه اى از دنيا رفته است داراى يك همسر و دو بچهء صغير مىباشد كه معاش آنان از درآمد همين املاك مذكور تأمين مىشود ، آيا شخص متوفى مستطيع بوده يا خير ؟ و در صورت وجوب حج آيا حج بلدى گرفته شود يا ميقاتى كفايت مىكند ؟ و آيا مىشود مخارج حج از كل تركه پرداخت گردد ؟

ج - چنانچه شخص متوفى در حال حيات خرج رفت و برگشت خود و عيالاتش ( 2 ) را داشته و در برگشتن هم درآمد لايق به حال خود و خانواده را داشته و مىتوانسته به مكَّه برود ( 3 ) و تأخير انداخته ، مستطيع بوده ، و چنانچه وصيت نكرده حج ميقاتى از اصل تركه خارج مىگردد . ( 4 ) [ 82 ] س - شخصى كه حج به جا آورده ، لكن چون امرار معاش او از وجوه و امثال آن بوده و آن زمان نيز متذكر مسألهء مربوط به عدم استطاعت چنين شخصى نشده و گمان كرده كه حج واجب خود را انجام داده است ، پس از آن و در حال استطاعت قطعى نيابتا حج به جا آورده است ، آيا حج نيابتى وى صحيح است يا بايد پس از انجام حج واجب مستقر خودش ، نيابت را

( 1 ) - آية الله بهجت : يعنى سال اول استطاعت شرعيه نه فقط ماليّه .

آية الله خوئى : بلكه در اين فرض كه حج بر ذمّه اش مستقر نبوده ولى قبل از احرام يا دخول حرم بميرد ظاهرا قضا از او واجب شود .

( 2 ) آية الله بهجت : يعنى و نفقه عيالاتش در نبود او .

( 3 ) آية الله سيستانى : بلكه اگر تمكن مالى داشته و توانايى مباشرت اعمال حج را نداشته يا دشوار و با مشقّت بوده و در نايب گرفتن تأخير كرده است حج بر ذمّه اش مىباشد ( مناسك ، مسألهء 63 ) .

آية الله خوئى : بلكه اگر دارا و ثروتمند بوده و توانايى مباشرت اعمال حج را نداشته يا دشوار و با مشقت بوده و در نايب گرفتن تأخير كرده حج بر ذمه اش مىباشد مگر اين كه احتمال داده شود در حال حيات در مورد استطاعت خود غافل قاصر بوده كه در اين صورت لازم نيست براى او حج به جا آورند . ( مناسك ، مسأله 63 و تعليقهء عروه ، ج 2 ، ص 240 ) .

آية الله بهجت : و اگر نمىتوانسته ولى مىتوانسته استنابه كند حكم آن در مسأله 52 گذشت و نيز براى مراد از رجوع به كفايت به مسأله 40 مراجعه شود .

( 4 ) آية الله تبريزى : و همچنين بنا بر احتياط اگر ثروتمند بوده و توانايى مباشرت اعمال حج را نداشته يا دشوار بوده و در نايب گرفتن تأخير كرده ، حج بر ذمه اش مىباشد .