مناسك حج ( فارسي ) ( محشى ) — الصفحة ٤٤

تركه خارج مىشود ، ( 1 ) و همچنين اگر در آن سال از ميقات نتوانند اجير بگيرند مگر به زيادتر از اجرت متعارف ، لازم است اجير بگيرند و تأخير نيندازند ، ( 2 ) و اگر وصى يا وارث اهمال كنند و تأخير بيندازند و تركه از بين برود ضامنند ، بلى اگر ميت تركه نداشته باشد ، بر وارث ، حج او واجب نمىشود . مسائل متفرقه استطاعت

مستطيع نشده ( 1 ) و حج بر او واجب نيست ولى اگر مسامحه كرد و تأخير نمود و در سالهاى بعد در قرعه كشى شركت كرد حج بر او مستقر شده است هر چند قرعه به نام او اصابت نكند . ( 2 ) [ 56 ] م - كسى كه براى حج نيابتى ، اجير شده و بعد در همان سال استطاعت مالى ( 3 ) پيدا كرده ( 4 ) چنانچه براى حج در آن سال اجير شده باشد بايد حج نيابتى را به جا آورد و اگر استطاعت او باقى ماند ، حج خودش را در سال بعد انجام دهد .

[ 57 ] م - در حصول استطاعت فرقى نيست بين اين كه در شهر ( 5 ) حج يعنى شوال و ذى قعده و ذى حجه مال پيدا كند يا قبل از آن ، بنا بر اين اگر استطاعت مالى پيدا شود و استطاعت بدنى و ساير شرايط موجود باشد نمىتواند خود را از استطاعت خارج كند ، حتى در اوائل سال و قبل از ماه هاى حج . ( 6 ) [ 58 ] م - خدمهء كاروانها كه وارد جده مىشوند اگر ساير شرايط استطاعت را دارند از قبيل داشتن وسايل زندگى بالفعل يا بالقوه و رجوع به كفايت ، مثلا كار و صنعت و غير آن كه با آنها مىتوانند پس از مراجعت ادامهء زندگى مناسب خود را بدهند مستطيع هستند ( 7 ) و بايد

( 1 ) - آية الله مكارم : در صورتى كه راه مشروع منحصر به شركت در قرعه كشى باشد .

آية الله تبريزى : در صورتى كه از رفتن به حج به صورت آزاد متمكَّن نباشد .

( 2 ) آيات عظام خوئى ، مكارم ، تبريزى ، گلپايگانى ، صافى : مشروط بر اين كه مطمئن بوده كه در مرحله قبل قرعه به نامش اصابت مىكرده .

( 3 ) آية الله اراكى : اگر استطاعت از مال الاجاره پيدا شده ، ولى اگر از غير مال الاجاره باشد ، كشف از بطلان اجاره مىكند .

( 4 ) آيات عظام گلپايگانى ، خامنه اى ، تبريزى ، صافى : اگر استطاعت به سبب اجير شدن براى حج نيابتى پيدا كرد مطابق متن عمل كند ، ولى اگر از راه ديگر استطاعت پيدا كرد كشف از بطلان اجاره مىشود و بايد حج خود را به جا آورد .

آية الله سيستانى : اگر وثوق داشته باشد كه در سال آينده مىتواند براى خود به جا آورد يا استطاعت او به مال الاجاره باشد ، پس اجاره صحيح است و به مقتضاى آن عمل نمايد . و اگر وثوق ندارد و استطاعت او به غير مال الاجاره است در اين صورت اجاره باطل است و بايد براى خودش حج نمايد . ( ملحقات ، مناسك مسأله 19 ) .

آية الله خوئى : كشف مىشود اجاره فاسد بوده و بايد براى خودش حج به جا آورد . ( تعليقهء عروه ، ج 2 ، ص 273 ) .

( 5 ) شهر - ماه

( 6 ) تفصيل اين مسأله در ذيل مسأله 23 استطاعت گذشت .

آية الله خامنه اى : تفصيل اين مسأله ذيل مسأله 24 استطاعت گذشت .

آية الله مكارم : بنا بر احتياط واجب .

( 7 ) آية الله غروى : در صورتى كه خدمت كاروان مانع از اعمال حج او نشود و گر نه استطاعت نخواهد داشت .