تاريخ حديث شيعه ( در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٩

1 - 3 - 2 . نگارش مناقب ، فضايل و شرح حال معصومان عليهم السلام

3 - 2 . موضوعات خاص

در اين بند ، آن دسته از آثار حديثى را كه بر اساس موضوع تدوين يافته است ، ذكر مىكنيم . اين موضوعات عبارت‌اند از :

1 . نگارش مناقب ، فضايل و شرح حال معصومان عليهم السلام

2 . اعتقادات ، آداب و اخلاق

3 . تفاسير روايى

4 . ادعيه و زيارات .

1 - 3 - 2 . نگارش مناقب ، فضايل و شرح حال معصومان عليهم السلام

مناقب ، جمع « منقبت » است و در لسان العرب به معناى اخلاق آمده است : « فى فلانٍ مناقب جميلةٌ أى أخلاق جميلة » و « هو حَسَنُ النقيبة أى حُسن الخليقة » . « 1 »

نيز در معناى آن گفته‌اند : « آنچه از خصلت‌هاى نيك و هنرهايى كه موجب ستودگى مىگردد » « 2 »

و اصطلاحاً براى مدايح و فضايل امامان شيعه عليهم السلام به كار مىرود .

ستودن وارستگان ، رسولان الهى و امامان حق و ذكر فضايل آنان ، به جهت آثار هدايت‌بخشى كه بر آن مترتّب است ، بخشى از فرهنگ قرآن كريم را به خود اختصاص داده و خداوند متعال ، در جاى جاىِ كتاب خود ، به ذكر فضايل بندگان صالح خويش مىپردازد . « 3 »

از آن جا كه تبيين فضائل ائمّه عليهم السلام ، موجب شناخت مردم نسبت به آنان و روى آوردن به آن ستارگان هدايت مىشد و از سوى ديگر ، مدّعيان دروغين خلافت براى

( 1 ) . لسان العرب ، « ذيل نقب » . ( 2 ) . فرهنگ معين ، ذيل « منقبت » . ( 3 ) . ص ، آيهء 45 - 48 ، 30 ؛ قلم ، آيهء 4 ؛ احزاب ، آيهء 33 .