تاريخ حديث شيعه ( در سده هاى دوازدهم و سيزدهم هجرى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٧

اختلافات اصوليان و اخباريان

دوازده وجه در اين باره بيان كرده است . « 1 »

آية اللَّه خويى رحمه الله در مقدّمهء معجم رجال الحديث ، هر دو ادّعاى صحيح و قطعى الصدور دانستن تمام روايات كتب اربعه را با دلايل متعدّد ، رد كرده است . از جمله دلايل وى در ردّ ادعاى صحّت تمام احاديث الكافى ، موارد زير است :

1 . شيخ كلينى ، احاديث فراوانى را از غير معصومان و از افرادى همچون : هشام بن حكم ، ابو ايوب نحوى ، اسيد بن صفوان ، اسحاق بن عمار و . . . نقل مىكند .

2 . روايات مُرسل يا احاديثى كه در اسناد آنها راويان مجهول و دروغگو مانند ابو البخترى وجود دارد ، در الكافى يافت مىشود .

3 . روايات شاذ كه دست كم به هيچ روى نمىتوان به صدور آنها از معصوم عليه السلام اطمينان پيدا كرد ، در الكافى وجود دارد .

4 . كسانى چون شيخ صدوق ، به صحّت تك تكِ روايات الكافى باور ندارند . « 2 »

وى در ردّ قطعى الصدور بودن تمام احاديث كتب اربعه نيز دلايلى دارد كه موارد زير ، از آن جمله است :

1 . اصحاب امامان ، گرچه در پاسدارى احاديث از نابودى ، بيشترين تلاش را از خود نشان داده‌اند ، امّا در دوران تقيّه مىزيستند و نتوانستند آشكارا احاديث را منتشر نمايند .

2 . اگر به فرض ، اهتمام شاگردان ائمه عليهم السلام در حفظ و حراست روايات ، موجب علم شود ، در نهايت ، موجب علم به صدور اصول روايى از صاحبان آنهاست .

3 . اگر به فرض ، صاحب اصل يا كتابى دروغ نبسته باشد و دچار خطا نشود ، احتمال دارد راوى از او در روايتش ، خلاف بگويد يا دچار اشتباه شود . « 3 »

( 1 ) . الفوائد المدنية ، ص 181 . ( 2 ) . معجم رجال الحديث ، ج 1 ، ص 23 - 36 و 78 - 97 . ( 3 ) . همان ، ص 22 - 36 .