العبقري الحسان في أحوال موالانا صاحب الزمان ( ع ) — الجزء ٢، الصفحة ١٤٥

[ هادى و مهدى ] 14 مسكة

هادى و مهدى است و در اخبار و ادعيه و زيارات به اين لقب ، يعنى لقب هادى ، مكرّر مذكور است و در لقب مهدى ، اخبارى كه در وجه تلقّب آن بزرگوار به اين لقب است را ذكر نموده و فرموده : در اين اخبار اشكالى است ، زيرا آن‌چه فرمودند ، با معنى هادى مناسبت دارد كه به معنى راه‌نماينده است ، نه با مهدى كه به معنى هدايت‌يافته به راه راست است .

اين ناچيز گويد : علّامه مجلسى رحمه اللّه در بحار از حضرت باقر عليه السّلام روايت فرموده :

مهدى ، به معنى هدايت كرده شده و راه نموده شده است ، چون خداوند ، راه‌هاى چيزهاى پنهانى را به آن حضرت مىنماياند ، از اين جهت او را مهدى ناميده‌اند كه آن حضرت امور مخفى را مىداند . آن جناب ، به نوعى از اسرار مردم مطّلع است كه هر كس در خانهء خود سخن گويد ، مىترسد ديوار خانه ، نزد او شهادت دهد .

بالجمله مىفرمايد و به ضمّ ميم هم نشايد ، زيرا او كسى است كه براى كسى هديه مىفرستد ، توضيح جواب اين اشكال ، در لقب هادى خواهد آمد . در لقب هادى ، بعد از ذكر آن‌چه در اوّل مسكه از ايشان نقل نموديم ، فرموده : خداى تعالى كسى را براى كافّهء عالميان هادى نكند و به سوى ايشان نفرستد ؛ بلكه وعده ندهد كه كارش را به انتها رساند مگر بعد از آن‌كه خود ، به حقيقت ، هدايت يافته ، جميع راه‌هاى به سوى حق و حقيقت برايش مفتوح شده ، به مقاصد رسيده و مستعدّ هدايت كردن شده باشد .

پس كسى كه خداى تعالى او را هادى كرده و به اين لقب سرافراز نموده ، بايد مهدى باشد و آن جناب مهدى ناميده نمىشود مگر آن‌كه داراى آن مقام از هدايت شود كه بتواند از جانب حضرت مقدّسش ، در مقام هدايت خلق برآيد و هركس را به راهى كه داند و تواند بر حسب استعدادش به مقصد خويش برساند . با اين ملاحظه تفسير هر يك به ديگرى جايز است . چنان‌چه در لقب مهدى گذشت كه چون از جناب صادق عليه السّلام معنى مهدى را پرسيدند ، فرمود : آن‌كه مردم را هدايت كند . . . الخ .

يعنى ، آن مهدى كه خداى تعالى او را مهدى ناميده ، كسى است كه مقام هدايت يافتنش به جايى رسيده كه از جانب اقدسش مىتواند در مقام هدايت كردن برآيد .