مجموعه آثار دكتر سيد جلال مصطفوى كاشانى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٢
عامل بروز سرطان در كتب قديم
سرطان تغييراتى است كه در صفراى طبيعى بدن انسان پيدا مىشود و آن را به مادهء مولد سرطان تبديل مىكند .
شيخ در قانون مىنويسد :
« السرطان ورم سوداوى تولد من السوداء الاحتراقيه عن ماده صفراويه او عن ماده بلغميه فيها ماده صفراويه احترق عنها ليس عن الصرف العكرى » .
يعنى ، « سرطان تومورى است سوداوى كه از سوختن صفرا و تبديل آن به سوداى صفراوى ، يا از مادهء بلغمى مخالط با صفراى سوخته به وجود مىآيد و از سوداى صرف توليد نمىگردد » .
براى روشن شدن مطلب توضيحات زير لازم است :
1 . بدن انسان ، اصولا ، از دو قسمت ساخته شده است ؛ يكى اجزاى جامد و نيمه‌جامد مثل پوست ، گوشت ، استخوان ، غضروف ، عصب ، رگ ، . . . و ديگرى مايعاتى كه در درون بدن جا دارند . اين مايعات را امروزه امر « 1 » و در زمان‌هاى قديم اخلاط مىگفتند و عدهء آن‌ها چهار است : خون ، بلغم ، صفرا ، سودا .
- خون در درون قلب و رگ‌ها ( شرايين ، وريدها و مويرگ‌ها ) جا دارد .
- بلغم ، آن را لنف « 2 » گويند و عروق لنفاوى را پر كرده است .
- صفرا در كبد به وجود آمده و كم‌كم در كيسهء صفرا جمع شده و گاهى با انقباضات كيسهء صفرا به روده‌ها مىريزد .
( 1 ) . Humeur ( 2 ) . Lymphe