مسائل مستحدثه پزشكى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٨١
احتمال سوم ( طبابت بر اساس گمان يا احتمال )
نقل مىكند كه گفت : به امام صادق عليه السّلام عرض كردم : انسان دارو مىآشامد و رگ مىزند ؛ گاه از اين كار سود مىبرد و گاه اين كار او را مىكشد . امام عليه السّلام فرمود : « رگ بزند و ( دوا ) بنوشد ( و مصرف كند ) » . « 1 »
دلالت اين روايت روشن است ؛ روايات ديگرى نيز هست كه خواهد آمد .
4 . رواياتى موجود است كه مضمون آن‌ها ، پزشكان را به اجتهاد ( و كسب مهارت پزشكى ) فرا مىخواند .
در دعائم الاسلام از امام على عليه السّلام روايت شده كه فرمود :
هركه طبابت مىكند بايد از خدا بترسد و خيرخواه باشد و اجتهاد كند . « 2 »
اجتهاد و نصيحت ، يعنى تحصيل علم ، پس اگر پزشك بر اساس علم و تخصّص پزشكى بيمار را مداوا و درمان كند ، نصيحت كرده و اجتهاد ورزيده است و اگر عالمانه طبابت نكند ، نمىتوان او را ناصح و مجتهد ناميد .
پاسخ اين است كه :
الف ) اين روايت از نظر سند ضعيف است ؛ زيرا مرفوع است .
ب ) اجتهاد به معناى به كارگيرى توانمندى است و نصيحت اين است كه انسان بر خلاف علمش عمل نكند ، نه اينكه عمل ظنّى و بىعلم معناى نصيحت باشد .
در هر حال ، اين روايت دلالت مىكند كه پزشك بايد همهء توان خود را براى درمان به كار گيرد و در مداواى بيمار تساهل و كوتاهى نكند ؛ و اعتبار خصوص علم ( و اينكه پزشك بايد عالم و متخصّص باشد ) از روايت به دست نمىآيد .
احتمال سوم ( طبابت بر اساس گمان يا احتمال )
احتمال سوم ( طبابت بر اساس گمان يا احتمال )
در اين احتمال تفصيل است :
اگر پزشك بر اساس ظنون معتبر - مانند بيّنه ، ظاهر قرآن و خبر واحد معتبر -
( 1 ) . همان ، ص 67 . ( 2 ) . همان ، ص 74 .