مسائل مستحدثه پزشكى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٩

بررسى موارد سقط جنين در اسلام « 2 »

در صورت سوم ( خطر ، متوجّه تندرستى مادر باشد ) ؛ چنانچه ضرورت باشد و حفظ سلامت مادر منحصر به سقط باشد قبل از ولوج روح ، طبق دو قاعدهء نفى ضرر و نفى عسر و حرج مىتوان ادعا كرد كه تندرستى مادر اهم است و بعد از ولوج روح ، ممكن است قاعدهء لا ضرر ، شامل حال مادر شود ، ولى شمول قاعدهء لا حرج و عسر مشكل است ، چون اين دو قاعده در مقام امتنان هستند و بايد شامل حال همه شوند و شمولشان بر بعضى به مرجح نياز دارد و در صورت تعارض تساقط مىكنند .

لكن به دو جهت ممكن است ادعا شود ، نجات و حفظ تندرستى مادر مرجّح دارد :

1 . به جهت اينكه حيات فرزند ، به حيات و تندرستى مادر است .

2 . در آيات نفى حرج و عسر ، مخاطب مكلّفان هستند و فرزند در رحم ، مشمول خطاب نيست ؛ در سورهء حج مىفرمايد :

وَ ما جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ ؛ « 1 »

در دين براى شما سختى قرار نداده است .

و نيز در سورهء بقره مىفرمايد :

يُرِيدُ اللَّهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَ لا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ ؛ « 2 »

خدا براى شما آسانى مىخواهد و براى شما دشوارى نمىخواهد .

خطاب « عليكم » و « بكم » در هر دو آيه متوجّه مكلفان و مخاطبان است و جنين مشمول خطاب نيست ، لكن طبق قاعده نفى ضرر و وجوب حفظ نفس محترمه ، حيات فرزند نيز بايد محفوظ بماند ؛ چنان‌كه طبق فتواى حضرت امام بعد از ولوج روح اشكال دارد .

از حضرت امام قدس سرّه در اين‌باره سؤال شده است كه :

آيا سقط درمانى در مورد بيماران پيشرفته‌اى كه ادامهء حاملگى براى مادر خطر جانى در پى دارد با سنّ جنين زير چهار ماه جايز است ؟

( 1 ) . آيهء 78 . ( 2 ) . آيهء 185 .