أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٦

4 . اقسام مبين

المجمل قول او فعل لا ظاهر له ؛ يعنى مجمل ، گفتار يا عملى است كه ظهور در معنايى نداشته باشد كما سنمثل ان شاء اللّه تعالى .

2 . تعريف مبين

مشهور اصوليان فرموده‌اند : المبين ما اتضح دلالته و به اين تعريف هم ايراداتى شده كه به نظر ما دامن تعاريف لفظى از اتهام چنين اشكالاتى مبرا است فلا نطيل بذكرها و دفعها ؛ و خود ما معتقديم كه المبين قول او فعل له ظاهر يدل على مراد قائله او فاعله .

يعنى مبين عبارت است از قول يا فعلى كه واضح است و به خوبى مراد گوينده يا كننده را مىرساند .

3 . اقسام مجمل

مجمل به طور كلى بر دو قسم است :

1 . گاهى اجمال در الفاظ است .

2 . و گاهى در افعال .

آنجا كه در الفاظ باشد ، گاهى در لفظ مفرد است مثل كلمهء عين كه لفظ مشترك است و عند الاطلاق انسان نمىداند كه متكلم كدام يك از معانى او را اراده كرده است ، و گاهى در لفظ مركب و جمله است مثل : ضرب زيد عمروا فضربته ، كه نمىدانيم ضمير ضربته به زيد برمىگردد يا به عمرو .

و آنجا كه اجمال در فعل باشد ، مثل اينكه پيامبر در وقت معينى ، دو ركعت نماز به جاى آورد و ما ندانستيم كه آيا اين عمل را به قصد وجوب انجام داد يا به قصد استحباب ؛ پس مراد فاعل براى ما روشن نيست .

4 . اقسام مبين

مبين داراى دو تقسيم است :

1 . المبين اما نص و اما ظاهر : نص آن است كه دلالتش بر مراد و مقصود متكلم ، يقينى و صددرصد باشد و احتمال خلاف ندهد . مثل : زيد قائم - ان اللّه بكل شىء قدير .