أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٩٣

الف . المفهوم ما يفهم من اللفظ

باب چهارم از ابواب مباحث الفاظ ، باب مفاهيم است . پيش از ورود در مطالب اصلى ، به عنوان مقدمه ، سه مطلب را ذكر مىكنند :

كلمهء مفهوم به چند معنا به كار برده مىشود ؟

نسبت ما بين اين معانى از نسب اربع چيست ؟

مقصود شخصى اصولى كدام يك از اين معانى است ؟

منطوق و مفهوم و تعاريفى كه براى آن دو شده .

اما سؤال اول : مفهوم بر سه معنا اطلاق شده است :

مفهوم عبارت است از آن چيزى كه از يك لفظ فهميده مىشود و نام او را معنا يا مدلول هم مىگذارند ، به سه اعتبار :

1 . به اعتبار اينكه از لفظ فهميده مىشود مفهوم .

2 . به اعتبار اينكه از لفظ قصد مىشود معنا .

3 . و به اعتبار اينكه لفظ بر او دلالت مىكند ، مدلول مىنامند .

حال ، ما يفهم من اللفظ مساوى است كه : مدلول لفظ مفرد باشد . مثل لفظ زيد يا انسان . يا مدلول لفظ مركب باشد . مركب هم ، چه تام چه ناقص بجميع اقسامش ، و