أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥٣
نتيجهء احتمال ديگر
اولى صدق مىكند و ساير مراتب ، لغو و عبث محض است و بود و نبودش هيچ‌كدام ضررى نمىرساند .
مثال : در نماز يوميّه ، مثلا مولى مىخواهد مكلف امروز ظهر نماز ظهر و عصر را بخواند و اين طبيعت را ايجاد كند ؛ حال يك‌بار كه خواند ، ايجاد طبيعت كرده و امتثال آمده ؛ اگر دوباره بخواند يا ده‌بار بخواند ، اين وجودات بعدى اثرى ندارد بلكه كالعدم است .
2 . احتمال مىدهيم مطلوب مولى ايجاد طبيعت باشد به يك وجود به نحو به شرط لا يا با قيد وحدت ؛ يعنى مولى مىخواهد اين عمل در خارج يك‌بار انجام بگيرد و نه بيشتر . مانند : تكبيرة الاحرام در نماز كه مطلوب مولى يك‌بار گفتن است و نه بيشتر .
نتيجهء احتمال ديگر
نتيجهء احتمال ديگر
اگر مكلف اين عمل را دو بار و يا بيشتر مرتكب شد ، باعث مىشود كه همان عمل اولى او هم باطل شود و هيچ امتثالى حاصل نشود چون مولى خواسته بود كه مكلف فقط يك‌بار انجام دهد و نه بيشتر ؛ ولى او بيشتر انجام داد .
3 . احتمال مىدهيم مطلوب مولى ايجاد طبيعت باشد مكررا و به شرط شيئى به شرط التكرار ؛ يعنى مولى از ما مىخواهد كه اين عمل را در خارج چند بار انجام دهيم و به يك‌بار اكتفا نكنيم . اين قسم ، خود ، دو صورت دارد :
الف . گاهى مطلوب مولى وجودات متكرره است به شرط التكرر ؛ يعنى به شرط پيوسته بودن اين وجودات به هم . مانند ركعات نماز كه مطلوب ، ايجاد ركعات متعدد است نه يك ركعت ؛ آن‌هم ركعات بايد به هم پيوسته باشد نه جداى از هم . به عبارت ديگر ، مجموع ، من حيث المجموع ، مطلوبيت دارد به حيث كه هر ركعت به تنهايى جزء المراد است .
ب . و گاهى مطلوب مولى وجودات متكرره است لا به شرط التكرر ؛ يعنى اتصال و پيوستگى به هم ندارند بلكه هركدام از اين وجودات ، جداگانه و مستقلا مطلوبيت دارند . مانند : صوم ماه رمضان كه مولى خواسته 30 روز روزه بگيريم و هر روز هم ، حساب جداگانه و جداگانه‌اى دارد .