أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٣٧
مقام ثبوت
ابتدا تقسيم اول را بيان مىكنيم و هدف ما از اين بيان آن است كه مىخواهيم بگوييم : اطلاق و تقييد در تقسيمات اوليه ممكن است و هركجا شك كرديم در شرطيت يا جزئيت امرى ، مىتوانيم به اطلاق كلام تمسك نموده و جزئيت يا شرطيت آن امر مشكوك را برداريم .
حال تقسيمات اوليه عبارتاند از تقسيماتى كه عارض مىشود بر ذات الوجوب با قطعنظر از تعلق امرى به آن واجب . مثلا صلاة كه يكى از واجبات اسلامى است ، فى حد ذاته به تعداد اجزا و شرايطى كه برايش متصور است ، منقسم مىشود به :
1 . صلاة با سوره و صلاة بدون سوره .
2 . نماز باسلام و نماز بىسلام .
3 . نماز با طهارت ( مائيه يا ترابيه ) و نماز بىطهارت .
4 . نماز با استقبال و نماز بىاستقبال .
5 . نماز با ساتر و نماز بدون ساتر .
6 . نماز با ركوع و نماز بىركوع .
اينها را تقسيمات اوليه مىگويند به جهت اينكه اينها عارض مىشوند بر ذات صلاة با قطعنظر از تعلق امرى يا نهيى به آن عمل . حال در رابطه با تقسيمات اوليه ، در دو مقام بحث مىشود :
1 . مقام ثبوت يا تصور يا احتمالات كه در اين مقام ، صرفا هدف اين است كه در مسئله چند وجه محتمل و متصور است ؟
2 . مقام اثبات يا تصديق يا دلالت كه در اين مقام ، هدف اين است كه كدام يك از اين وجوه محتمله دليل دارد و كدامها دليلى ندارد ؟
مقام ثبوت
مقام ثبوت
واجب را با هريك از خصوصيات ( از قبيل : ركوع ، سجود ، طهارت ، حريت ، قنوت و . . .
نسبت به نماز ) كه بسنجيم ، اين واجب نسبت به آن خصوصيات از سه حال خارج نيست :
1 . آيا اين واجب ، نسبت به آن خصوصيات ، به شرط شىء است يعنى مشروط و مقيد است به وجود آن خصوصيت و مولى در هنگام حكم به وجوب اين واجب ،