نهج البلاغه ( منظوم بر اساس نسخه فيض الاسلام ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٨٣

خطبهء 228 اين خطبه از اصول و قواعد علم خدا شناسى چيزهائى را گرد آورده كه خطبه‌هاى ديگر آن را گرد نياورده

در ره ايجاد آن گر با هم آرند ائتلاف « 1 » * جمله دارندى به عجز و ناتوانى اعتراف

در تحيّر مانده اهل عقل در اين گيردار * چهر آنها را فرو پوشانده گرد اضطرار

باز مىگردند ، حال آنكه زبون و خسته‌اند * معترف بر اينكه ظرف آرزو بشكسته‌اند

هر چه ايديشند در اسرار خلقت عاقلان * عاجزند آخر يقينا در فنا و خلق آن

گر نخواهد بارى سبحان ، نصيبى بهر كس * مىنباشد اخذ چيزى يا فنايش دسترس

پشّه با آن كوچكى گاهى به انسان چيره است * عقل در خرطوم تيز و جوفدارش « 2 » خيره است

پشّه از پيل دمان « 3 » دارد سه عضو بيشتر * چارتا بال و دو پا ، نيشى ز سوزن تيزتر

( خداوند عالم ، واجب الوجود است كه هستى او را ابتدائى و انتهائى وجود ندارد )

( 18 ) او پس از دنيا و قبل از يوم حشر و والّناد * ضمن تنهائى ، منزّه باد از هر انتقاد

آن چنان كه بود قبل از ابتداى اين جهان * همچنان باقيست بىنقص و زيادت بعد از آن

اين بقا را هيچگاه وقت و زمانى شرط نيست * در دوام او دگر حين و مكانى شرط نيست

حين معدوميّت دنيا ، شهور و سالها * جملگى معدوم مىگردند در اين انقضاء

جز خدا ، چيزى نماند پايدار و جاودان * بازگشت كارها باشد بسوى هر زمان

كلّ اشياء را نبوده به دو خلقت اختيار * همچو آنها را نباشد وقت رجعت اختيار

موردى گر داشت آنها را درنگ و امتناع * منع مىكردند همواره ز مرگ و ارتجاع « 4 »

( اگر بالفرض بدايع را بقائى بود آن زمان صانع و مصنوع يكى بودند )

( 19 ) گر چنين بودند مىماندند همچون پايدار * صانع و مصنوع يكى بودند دائم برقرار


( 1 ) الفت ( 2 ) سوراخ ( 3 ) مست ( 4 ) باز گستن