نهج البلاغه ( منظوم بر اساس نسخه فيض الاسلام ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٨١

خطبهء 228 اين خطبه از اصول و قواعد علم خدا شناسى چيزهائى را گرد آورده كه خطبه‌هاى ديگر آن را گرد نياورده

كل اشياء را نگه مىدارد امّا خود نياز * بر نگهدارى ندارد كرده از آن احتراز

گر ارادت كرد ، روى فكرت و انديشه نيست * ور محبّت كرد در آن از تحنّن « 1 » ريشه نيست

بغض و خشم او نه از روى عنا و زحمت است * بلكه بغض او مجازات و رضايش رحمت است

گر بهر چيزى نمايد عزم هستى ، بىزمان * امر ( كن ) صادر كند بىوقفه موجود آيد آن

امر حاضر ، نيست با صوت و نداى آشكار * يا بغوثى « 2 » كه نمايد گوشها را بىقرار

پس كلام اوست فعلى كز وى آيد بر وجود * وين پديده در جهان خلق پيش از آن نبود

اين پديده گرد قديمى بود ، هست اين احتمال * كز وجود خالق ثانيست اين هم خود محال

( خداوند عالم واجب الوجود است و صفات ممكنات از او مهجور )

( 13 ) گر بگويم كه نبود اوّل خداى كائنات * آيد آنگه بر وجود او صفات ممكنات

چون وجود او عدم را لحظه‌اى مسبوق نيست * آنكه مسبوق عدم باشد بغيز از جسم چيست

گر نبوده آنچه گفتم در خداى محدثات « 3 » * فرق و تفضيلى نبوده بين او و حادثات

پس در اينحالت برابر بود مصنوع و صنيع « 4 » * از تساوى بهره‌ور بودند موجود و بديع « 5 »

( 14 ) آفريده بىنمونه خلق را و كرده راست * طىّ اين ابداع خلقت ، يارى از كس هم نخواست

آفريده اين زمين را در كمال اعتدال * كرده محفوظ و نگهدارى بدون اشتغال

استوارش ساخت دور از جايگاهش روى آب * ( سير دادش سير وضعى ، انتقالى بىاشتاب )

بيستون بر پاى نمود و بىقوائم ، بر فراشت * از كجى محفوظ كرد و از فتادن بازداشت

ميخهايش « 6 » را فرو كوبيد محكم روى آن * كرد همچون چشمه‌ها و رودها در آن روان

آنچه را كه ساخته موهون « 7 » نگشت و مستهان * و انچه را كه قدرتى داده نگشته ناتوان


( 1 ) مهربانى ( 2 ) فرياد ( 3 ) مخلوقات ( 4 ) خلق كننده ( 5 ) بوجود آورنده ( 6 ) منظور كوه‌ها هستند . ( 7 ) سست