نهج البلاغه ( منظوم بر اساس نسخه فيض الاسلام ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٧

خطبهء 23

( آن زمان برگ گل خويشى به زردى مىرود * گرمى كانون دلها رو بسردى مىرود )

( 11 ) پس كسى كه بهرشان گرم است و نرم و مهربان * جلب دارد مهرشان را جانب خود هر زمان

( گر تواضع در سر كار است در دنيا چه غم * ور محبّت حاكم آيد بر شما و ما چه غم )

سيّد رضى مؤلّف نهج البلاغه در مورد اين خطبه چنين مىفرمايد :

الغفيره در لغت ، افزون و بيش و كثرت است * چونكه در اين خطبه از خاصيّت آن صحبت است

آنچنان كه در عوض گويند بر جمع كثير * طبق معمول اصطلاحا جمّ و جمّاء الغفير

جاى آن در يك روايت درج گشته عفوة * حال مىگويم همانرا كه نوشته عفوة

عفوة چيز نيكو را گويند آنچنانكه گفته مىشود : اكلت عفوة الطّعام يعنى طعام نيكو را خوردم .

پس چه تعبيرى نكو آورده مولا ( ع ) در كلام * در خور تفهيم ( من يقبض ) براى جمع و عام

چون كسى كه يارى خود را ز خويشان باز داشت * در حقيقت يارى يك تن ، ز ايشان بازداشت

گر بيابد ليك روزى سوى خويشان احتياج * نيست از خويشان و نزديكان به درد او علاج

پس بگفتارش نپردازند چشم و گوش جان * بسكه او را يافتند از حيث الفت ناتوان

ديگر از امدادشان او را نصيب و سود نيست * ( در گليم لطفشان تعديل تار و پود نيست )

اقربا را ناهيا لطف است بر تو ليك تو * خامشى و نيست ايشان را سلام پيك تو

گفتار خود شاعر

دست امدادت اگر كوتاه گردد سوى خويشان * اى بسا كوتاهتر گردد ز سويت دست ايشان

جملهء آنها اگر يكدست را از دست دادند * بهر آنها يك غم است و بر تو يك وضعى پريشان

دست وحدت برگشاى و تفرقه از خود بدر كن * پيروى هرگز نمىبايد ز حزب پست كيشان

پايان خطبهء 23