مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٠

* ( 9 - تولد حاج ميرزا زين العابدين شروانى ، مستعلى شاه ) *

تمكين ، ديدى كه جمله ديدى و گذشت * رفتى و رساندى و رسيدى و گذشت

غمگين نشوى كه واعظت كافر خواند * فردا است كه اين نيز شنيدى و گذشت !

از تهمت و طعنم چو از اين شهر برانى * زاهد ز تو اين خانه ، كه من خانه بدوشم !

از كلمات مرقومه معلوم شد كه مرحوم حاج ميرزا زين العابدين از خدمت مرحوم مجذوب‌علىشاه كسب تصوف و عرفان نموده و ارشاد و تربيت يافته . و اينك گوئيم كه هم او در طول مدت سياحت و نيز در أوقات توقف در شيراز جماعتى را ربوده و مجذوب خويش نموده و در طريقت تصوف تربيت فرموده ، و آنان از جملهء مخلصين و مريدين وى معدود مىگردند ، و اينك أسماء چندين نفر از آنها بنقل از « طرائق الحقائق - ج 3 » در مواضع متفرقه ( از ص 130 تا 145 ) نوشته خواهد شد :

أول : مرحوم ميرزا اسحاق محلاتى كه از سالكين آگاه و عارفين باللّه بوده ، و شعر هم مىگفته و تخلص أنور مىنموده ، و فهرست كسانى كه أنور تخلص دارند در 1216 بيايد ، و اين رباعى از اين أنور ( ميرزا اسحاق مرقوم ) است :

أنور كه ز سر وحدت آگاهى يافت * از دولت فقر ملكت شاهى يافت

شد خاك گدايان در مستعلى * تا ره ببساط نعمت اللهى يافت

و او در حدود سال 1260 در طهران وفات يافته .

و اين ميرزا اسحاق خواهرى داشته كه وى از عارفات عهد و مادر ميرزا كاظم خان محلاتى است كه او سال‌ها در پاريس در فيزيك و شيميائى درس‌خوانده ، و در مدرسهء دار الفنون طهران معلم كل علوم طبيعى بوده ، و بااين‌حال در طريقت غلوى داشته ، و در روز 21 شوال سنهء 1313 وفات كرده .

و فرزندش جناب مقرب الخاقان ، محمود خان از أطباء حاذق فن جديد ، و درويشى را به ارث دارا بوده ، چنان كه در « طرائق 3 : 131 » فرموده . دويم : مرحوم رضاء قلى خان هدايت كه در 1215 بيايد . سيم : مرحوم حاج ميرزا كوچك رحمتعلى شاه ، زين العابدين شيرازى كه در 1208 بيايد . چهارم : حاج ميرزا آقاسى عباس ايروانى كه در 1198 بيايد . پنجم : مرحوم ميرزا عبد الحميد بن ملا عبد الغفار شيرازى كه پدرش از مقدسين