مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٥

* ( 111 - وفات مرحوم آقا محمد باقر بهبهانى أعلى الله مقامه ) *

گرچه زرى باز جو طبع مسى * تا بجانها كيميا كارت كنم !

و دربارهء دويم مرحوم مولوى معنوى در دفتر اول « مثنوى » فرموده :

از خدا خواهيم توفيق أدب * بىادب محروم ماند از فيض رب

بىأدب تنها نه خود را داشت بد * بلكه آتش در همه آفاق زد !

و دربارهء سيم در « ديوان » منسوب به حضرت امير المؤمنين عليه السلام نوشته :

لو كان هذا العلم يدرك بالمنى * ما كان يبقى فى البرية جاهل

اجهد و لا تكسل و لا تك غافلا * فندامة العقبى لمن يتكاسل !

در « قصص العلماء : 160 » فرموده كه : وى هروقت به زيارت حضرت سيد الشهداء عليه السلام مشرف مىشد ، نخست آستان مبارك را مىبوسيد و روى و محاسن بر آن مكان مقدس مىماليد ، و بعد به زيارت مىپرداخت ، و در مصيبت آن جناب ؛ نهايت اهتمام را مراعات مىكرد انتهى .

و از آنچه در صدر عنوان نوشتيم ؛ معلوم شد كه مرحوم علامه ملا محمد باقر مجلسى دائى جد مادرى او ، و ملا محمد صالح مازندرانى ، جد پدرى مادر او ، و ملا محمد تقى مجلسى جد مادرى جد مادرى او بوده‌اند ، و بدين جهت وى در كتب و كلمات خويش تعبير از علامهء مجلسى بخال ، و از آن دو نفر تعبير بجد نموده .

اينك صورت تأليفات شريفه او به ترتيب حروف أوائل آنها :

اول : « اجوبه مسائل » كه اگر جمع شود چندين جلد خواهد شد ؛ چنان‌كه در « منتهى المقال » است ؛ و در « قصص العلماء : 161 » تصريح كرده كه آنها فارسى است .

دويم : كتاب « التحفة الحسينية » كه رساله‌ئى است عمليه در طهارت و نماز و روزه به عربى .

سيم : ايضا كتاب « التحفة الحسينية » در ترجمهء آن به فارسى كه مخصوصا در « الذريعة 3 :

427 » آنها را در دو شمارهء مختلف متوالى ( 1547 و 1548 ) ذكر كرده و دو تأليف گرفته ، و در ( جلد 4 ص 72 و 73 ) شرحى در استقلال ترجمه بتأليفى جدا بودن غير از اصل بيان كرده ، و در « منتهى المقال » اين دو كتاب را بعنوان « رساله‌ئى در طهارت و نماز » ذكر