منازل الآخرة والمطالب الفاخرة ( سرنوشت انسان هنگام مرگ و بعد از آن ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٩

مثل دوم [ انسانى كه دل به دنيا بسته و فريب خورده ]

پيش او گر خطّ پرگارى كشى * شكل نان بيند بميرد از خوشى

بر زبان گر بگذرد لفظ خبر * خبز « 1 » پندارد رود هوشش ز سر

كلب در دنبال عابد پو گرفت * از پى او رفت و رخت او گرفت

زان دو نان ، عابد يكى پيشش فكند * پس روان شد تا نيابد زو گزند

سگ بخورد آن نان و از پى آمدش * تا مگر بار دگر آزاردش

عابد آن نان دگر دادش روان * تا كه باشد از عذابش در امان

كلب آن نان دگر را نيز خورد * پس روان گرديد از دنبال مرد

همچو سايه از پى او مىدويد * عف‌عف مىكرد و رختش مىدريد

گفت عابد چون بديد اين ماجرا * من سگى چون تو نديدم بىحيا

صاحبت غير دو نان چيزى نداد * وان دو را خود بستدى اى كج‌نهاد

ديگرم از پى دويدن بهر چيست ؟ ! * وين‌همه رختم دريدن بهر چيست ؟ !

سگ به نطق آمد كه اى صاحب‌كمال * بىحيا من نيستم چشمت به مال

هست از وقتى كه بودم من صغير * مسكنم ويرانهء اين گبر پير

گوسفندش را شبانى مىكنم * خانه‌اش را پاسبانى مىكنم

گه به من از لطف نانى مىدهد * گاه مشت استخوانى مىدهد

گاه از يادش رود اطعام من * در مجاعت « 2 » تلخ گردد كام من

روزگارى بگذرد كاين ناتوان * نه ز نان يابد نشان نه ز استخوان

گاه هم باشد كه اين گبر كهن * نان نيابد بهر خود نه بهر من

چون‌كه بر درگاه او پرورده‌ام * رو به درگاه دگر ناورده‌ام

هست كارم بر در اين پير گبر * گاه شكر نعمت او گاه صبر

تو كه نامد يك شبى نانت بدست * در بناى صبر تو آمد شكست

از در رزّاق رو برتافتى * بر در گبرى روان بشتافتى

بهر نانى دوست را بگذاشتى * كرده‌اى با دشمن او آشتى

خود بده انصاف اى مرد گزين * بىحياتر كيست من يا تو ببين ؟ !

مرد عابد زين سخن مدهوش شد * دست خود بر سر زد و بيهوش شد

اى سگ نفس « بهايى » ياد گير * اين قناعت از سگ آن گبر پير

بر تو گر از صبر نگشايد درى * از سگ گرگين گبران كمترى « 3 »

مؤلّف گويد : چه نيكو است در اين مقام نقل اين كلام از شيخ سعدى كه گفته : اجلّ

( 1 ) - خبز يعنى نان . ( 2 ) - مجاعت يعنى گرسنگى . ( 3 ) - كشكول شيخ بهايى ( سه جلدى ) ج 1 ص 220 و به صورت نثر عربى در ص 114 .