مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٨١
باب دوم ، در شكافتن و بريدن
داغ‌كنها ( المكاوى )
المكواة الزيتونيه داغ‌كن زيتونى ( ص 17 )
المكواة المسماريه داغ‌كن ميخى ( ص 25 )
المكواة ذات السكينين داغ‌كن دو تيغه ( ص 27 )
المكواة السكينيه داغ‌كن تيغى ( ص 31 )
المكواة الهلاليه داغ‌كن نوماهى ( ص 49 )
المكواة المجوّفه داغ‌كن ميان‌تهى ( ص 71 )
المكواة ذات السّفودين داغ‌كن دو سيخه ( ص 77 )
المكواة ذات الثلاث سفافيد داغ‌كن سه سيخه ( ص 79 )
المكواة التى تشبه الميل داغ‌كن ميلى ( ص 89 )
المكواة المثلثه داغ‌كن سه دسته ( ص 139 )
المكواة العدسيه داغ‌كن عدسى ( ص 297 )
داغ‌كن اخير مخصوص دندان پزشكان است .
باب دوم ، در شكافتن و بريدن
باب دوم ، در شكافتن و بريدن
باب دوم كتاب در نود و هفت فصل است ( صفحه‌هاى 166 تا 675 ) و عنوان آن را در « بريدن و شكافتن و رگ زدن و زخمها و مانند آن » قرار داده و پيش از آنكه وارد اصل مطلب شود به سفارشهاى لازم و دقت و احتياطهايى كه پزشك جراح مىبايد بكند پرداخته است . او مىگويد : « در اين باب هم روش باب پيشين را برگزيده‌ايم و آن اينكه ترتيب درمان با عمل جراحى را از سرآغاز و به پا ختم مىكنيم تا دانشجويان به آسانى بتوانند به آنچه از اين كتاب مىخواهند دست يابند . » او سپس سفارشهاى خود را چنين بيان مىدارد :
اى فرزندان من بايد بدانيد كه زيانهاى محتمل در اين باب ( شكافتن و بريدن ) بيش از زيانهاى احتمالى باب پيشين ( داغ كردن ) است . از اين روى ، دقت و احتياط در اين بخش بايد بيشتر باشد ، زيرا ، عملهايى كه در اين باب ياد مىشود بيشتر همراه با خونريزى است - يعنى آن خونى كه زندگى بدان پايدار است ؛ و اين خونريزى هنگام گشودن رگ و شكافتن ورم و باز كردن دمل و درمان زخم و بيرون كشيدن تير و خرد كردن سنگ ( مانند سنگ مثانه و سنگ كليه ) و مانند آن رخ مىدهد كه در همهء آنها ترس از زيان و در بيشتر از آنها ترس از مرگ وجود دارد .
و من به شما سفارش مىكنم كه خود را از موارد شبهه‌ناك به دور داريد ؛ زيرا ، در اين فن گروههاى فراوانى از مردم با بيمارهاى گوناگون به شما مراجعه مىكنند . برخى از آنان چنان