مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٩

رازى و « الطين النيشابورى »

او به دست آورد و نتيجهء كوشش خود را در كتابى تحت عنوان فيلسوف رى ، محمد بن زكرياى رازى گنجانيد و آن را به اهل علم و دانش عرضه داشت « 12 » . در اين كتاب ، هرچند بيشتر توجه به مسائل فلسفى و اخلاقى و جهان‌شناسى رازى بوده ولى گاه‌گاه ، برخى از مسائل كه مربوط به دانش پزشكى مىشده به‌طور اجمال مورد بحث قرار گرفته است . اكنون در اين گفتار ، او مىخواهد يكى از آن مسائل را با تفصيل بيشترى مورد بحث علمى قرار دهد . اين مسئله مربوط مىشود به كتابى كه رازى دربارهء گل نيشابورى يا گل خراسانى كه داراى خاصيت طبى بوده تأليف كرده است ، ولى دانشمندان چنان‌كه اشاره خواهد شد توجه به عنوان حقيقى آن كتاب نكرده‌اند .

كهن‌ترين مأخذى كه در آن صورت آثار رازى ياد شده كتاب فهرست ابن نديم است كه در سال 337 ( 987 م . ) تأليف گرديده است . در اين صورت ، كتابى از او با اين عنوان ياد شده است : كتاب فى ان الطين المنتقل به فيه منافع « 13 » . بيارد داج كه فهرست ابن نديم را به انگليسى ترجمه كرده در ترجمه اين عنوان چنين آورده است :

« 14 »

One section ; that clay in which one is immersed is beneficial

- 1 , PP . 434 - 449 ff . ( 12 ) . اين كتاب در سال 1349 به وسيلهء انجمن آثار ملى چاپ شده است . ( 13 ) . الفهرست ابن النديم ، چاپ فلوگل ، ص 300 ، چاپ رضا تجدد ، ص 358 و همچنين ترجمهء فارسى رضا تجدد ، ص 532 . ( 14 ) . Dodge , Bayard , The Fihrist of al - Nadim , A Tenth Century Survey of Muslim Culture , vol . 2 , P . 704 .