مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٩

ترجمهء تاريخ پزشكان و فيلسوفان

دوستدار جالينوس - و فرفوريوس - صاحب تأليف فراوان كه گذشته از فلسفه در طب نيز مبرز و متبحر بوده و به همين مناسبت برخى از مردم او را فيلسوف و برخى ديگر طبيبش مىخواندند - و اسكندر پادشاه ، و اسكندر افروديسى « 18 » و بقيهء آن جماعت تا آنجا كه سخن يحيى نحوى به پايان مىرسد .

اسحاق بن حنين گفت :

از زمان مرگ جالينوس تا سال دويست و نود هجرى ، كه در آن سال گفتگو ميان ابن فراس و ابن شمعون واقع شد ، هشتصد و پانزده سال است .

پزشكان قابل ذكر از زمان جالينوس تا اين سال عبارتند از : اصطفن الاسكندرانى « 19 » ، جاسيوس الاسكندرانى « 20 » ، انقيلاوس الاسكندرانى « 21 » ، و مارينوس الاسكندرانى « 22 »

اين چهار تن اسكندرانى كتابهاى جالينوس را گرد آوردند و به تفسير و تلخيص آنها پرداختند و در برخى به اختصار و در برخى به تفصيل بحث كردند . و ديگر ، طيماوس طرسوسى « 23 » ، و اسمرنى « 24 » كه به هلال ( نو ماه ) ملقب بود ؛ زيرا ، او پيوسته در خانه مىنشست و در علوم و تأليفات خود فرومىرفت و مردم او را بسيار ديردير مىديدند و از فرط پنهان بودن به « هلال » ملقب گرديده بود . و مغنس اسكندرانى « 25 » و اريباسيوس « 26 » كه مؤلف دو كناش بود ، و فولس « 27 » مؤلف كتاب ثريا ، و دياسقوريدس « 28 » چشم‌پزشك ، و اريباسيوس قوابلى ( منسوب به قوابل ، جمع قابله ) - زيرا بسيارى از مردم در امور زنان با او مشاورت مىكردند - و يحيى نحوى و جماعتى كه ذكر نام آنان موجب درازى سخن مىگردد .

هنگامى كه از اين تاريخ فراغت يافتم ، عبد اللّه بن شمعون از من خواست تا روشن سازم كه سيدنا ابراهيم و سيدنا موسى و سيدنا مسيح - بر آنان درود باد - در چه محلى از اين تاريخ بوده‌اند و تاريخ آنان چگونه از اين تاريخ برمىآيد .

سيدنا ابراهيم و سيدنا موسى - درود بر آن دو باد - ميان افلاطون طبيب و اسقلبيوس اول بوده‌اند ، و مسيح - بر او درود باد - ميان بقراط و جالينوس بوده است . از سيدنا ابراهيم تا سيدنا موسى پانصد و پنج سال ، و از سيدنا ابراهيم تا مسيح دو هزار و شصت و پنج سال ، و از سيدنا ابراهيم تا مسيح دو هزار و شصت و پنج سال ، و از سيدنا ابراهيم تا سال دويست و نود هجرى دو هزار و نهصد و سى و نه سال و از سيدنا موسى تا مسيح - نام آن دو پاك باد

( 18 ) . Alexander of APhrodisias ( 19 ) . StePhanos al - Iskandarani ( 20 ) . Gessios al - Iskandarani ( 21 ) . Aquilas al - Iskandarani ( 22 ) . Marinos al - Iskandarani ( 23 ) . Timaios al - Tarsusi ( 24 ) . Smrny ( 25 ) . Magnus al - Iskandarani ( 26 ) . Oreibasios ( 27 ) . Paul ( 28 ) . Dioscurides