مجموعه متون و مقالات در تاريخ و اخلاق پزشكى در اسلام و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٨

ترجمهء تاريخ پزشكان و فيلسوفان

شاگردانى از خاندان اسقلبيوس و خاندانهاى ديگر برجاى گذاشت . از فرزندان او ، ثاسالس « 8 » و ذراقن « 9 » و مالاماارسا ( نام دختر بقراط است كه در منابع يونانى مشخص نيست ) و از نبيرگانش ، بقراط بن ثاسالس و بقراط بن ذراقن و از شاگردان دور و نزديك او جماعتى نام برده مىشوند .

دانش پزشكى از اين طبيبان به تدريج به شاگردان منتقل گشت تا اينكه جالينوس پيدا شد . در فاصلهء ميان بقراط و جالينوس نيز جماعتى از پزشكان به‌ظهور پيوستند . در ميان آنان كسى پيدا شد كه عقيده‌اش با ديگران مختلف بود و كتابهايى در حيله‌هاى طبى تأليف كرد و خواست عقيدهء مردم را فاسد سازد و از اعتقاد به قياس و تجربه بازشان دارد و پيوسته برخى از پزشكان اين عقيده را مىپذيرفتند و برخى ديگر از پذيرفتن آن خوددارى مىكردند تا اينكه جالينوس پيدا شد و آن عقيده را انكار و نابود كرد و كتابهايى را كه دراين‌باره يافت سوزانيد و اين روش را به كلى باطل ساخت . در زمان او گروهى از پزشكان كه تعداد آنان به دوازده مىرسيد باهم هم‌پيمان شدند كه براى تركيب داروهايى كه براى مردم سودمند است و بيماريهاى دشوار را بهبود مىبخشد با يكديگر همكارى كنند . از ميان آنان فيلس مقدونى « 10 » است كه به « قادر » ملقب بود ؛ زيرا ، او در نحوهء درمانهاى دشوار و بيماريهاى سخت و بهبود بخشيدن آنها بسيار با جرأت بود و حدس او در هيچ درمانى خطا نمىكرد . و ديگر ، ديوسقوريدس العين زربى « 11 » است كه صاحب نفس زكيه بود و منافع بسيارى را براى مردم جلب كرد . او خود را در رنج افكند و در بلاد مختلف به گردش پرداخت تا آنكه علم شناختن داروهاى مفرد را از بيابانها و جزيره‌ها و درياها به دست آورد و آنها را ، پيش از تحقيق پيرامون خواص آنها ، مورد تجربه قرار داد . وقتى از راه تجربه به خاصيت آنها پى برد ، به دنبال تحقيق رفت و آن را درست مطابق با تجربهء خود يافت . همهء اين امور براى اين بود كه به نوع بشر سود و بهره برساند و ديگر ، زنى بود كه جالينوس داروهاى فراوان و درمانهاى بسيار ، خاصه در امور زنانه ، را از او فراگرفت و ديگر ، جماعتى از پزشكان كه اصحاب داروهاى تركيبى به شمار مىآمدند و جالينوس هرچه را كه دربارهء داروهاى تركيبى نوشته است از آنان و از پزشكان زير كه پيش از آنان بوده‌اند فراگرفته است :

ابو لونيوس « 12 » ، و زينون كبير « 13 » ، و زينون صغير « 14 » ، و اغلوقن ، و سقراط « 15 » ، و افلاطون ، و ذمقراط « 16 » ، و ارسطوطاليس و گروهى نامبردار و ارمينس « 17 » - معلم جالينوس - و اغلوقن -

( 8 ) . Thessalos ( 9 ) . Dracon ( 10 ) . Philon the Macedonian ( 11 ) . Dioscurides al - Ayn Zarbi ( 12 ) . APollonios ( 13 ) . Zenon the Elder ( 14 ) . Zenon the Younger ( 15 ) . Socrates ( 16 ) . Democrates ( 17 ) . Herminos