هفت كشور و سفرهاى ابن تراب ( فارسى ) — الصفحة ١٥١

حكايت [ شاه فيروز خشنواز ( هياطله ) ]

بىشمار كردند روز ششم نيز گذشت و آب يافت نشد .

فيروز از آن سرهنگ پرسيد كه تو پنج روز گفتى هشت روز گذشت و به آب نرسيديم .

گفت راه غلط كرده بودم . اكنون دانستم . فردا سر آفتاب به آب خواهيم رسيد .

چون نماز ديگر شد گفت فردا برسيم . اين‌چنين فريب مىداد تا ده روز گذشت و آب و توشهء مردم به اتمام رسيد و اكثر چهارپايان از تشنگى ضايع شدند .

بيت

خلايق در آن رنج و آوارگى * نهادند دلها به بيچارگى

بد و نيك لشكر ، سياه و سفيد * بريدند از زندگانى اميد

ز بس كاندران دشت افتاد مرد * فلك ياد صحراى محشر نكرد

فيروز بر آن سرهنگ بانگ زد كه اى خسر دنيا و آخرت « 1 » ، اين چه مكر و غدر بود كه كردى و بندگان خدا را در اين مهلكه « 2 » آوردى .

گفت عمر من به آخر رسيده بود و مىخواستم كه بر ملك خود پيرافشانى كنم و وفادارى نمايم تا بعد از من بر صفحهء روزگار بماند و اكنون [ 54 الف ] غرض « 3 » من به حصول پيوست و آنچه مقصود من بود دست داد . ديگر تو مىدانى .

چون سرهنگ سخن تمام كرد جان سپرد .

فيروز ديد كه كار بر حسب مراد دشمن شد و مهمّ از تدبير و صلاح گذشت .

دست در دامن توكّل زد و از آن بيابان روى به جايى نهاده شتاب كرد .

بعد از سه روز كه تعجيل بسيار نمود و مرحلهء بىشمار پيمود به جانب ممالك خوشنواز بيرون آمد . از آن هفتاد هزار كس هزار نفر مانده بودند . پس موبدان را طلبيده و عذر نافرمانى گفته تدبير كار پرسيد .

ايشان گفتند چون ازين دامگاه اميد رهايى نيست « 4 » كار به تدبير اصلاح نپذيرد و سرانجام نگيرد اما ملك خوشنواز پادشاه صاحب كرم است صلاح آن است كه كسى به زينهار به خدمت او فرستى و زبان به عذر تقصير گشايى و از انديشهء پيشتر

( 1 ) . اصل : كذا . به‌جاى خسر الدنيا و الآخرة . ( 2 ) . اصل : محلكه . ( 3 ) . اصل : عرض . ( 4 ) . اصل : + و .