هفت كشور و سفرهاى ابن تراب ( فارسى ) — الصفحة ١٤٣

حكايت [ شاه فيروز خشنواز ( هياطله ) ]

چنان آب كم شد در آن روزگار * كه از قعر جيحون برآمد غبار

ز لب تشنگى چشمه شد تنگدل * چو چشم بد مردم سنگدل

گهى نان نمودى ز سير « 1 » جمال * بدان سان كه يوسف ز قصر بلال « 2 »

دل و ديده‌ها را نه آرام [ و ] خواب * شب و روز ز انديشهء نان و آب

گريزان ز درويش ، داراى جاه * به هر گوشه چون مفلس از قرض خواه

چون فيروز آن سختى ايّام را ديد مركب انديشه را در ميدان خيال راند و زمانى متأمّل گرديد . به خود گفت اگر هست اين بلا همه از شومى ظلم من است .

بيت

به مردم سوز و درد و آه و بيداد * همه از شومى ظلم است و بىداد « 3 »

پس توبه كرده بر سر استغفار آمد . گويند آن قحطسال مدّت هفت سال ديگر زياده بود و پادشاه فيروز هر سال به مردم شفقتى مىنمود . چنان كه در سال اول سيرت ستم « 4 » بگذاشت و بر سر انصاف آمده لواى عدل برافراشت .

مصرع « 5 »

بگذاشت ره ظلم و پى عدل گرفت

سال دوم ، محله به محله مردم بىبضاعت را به كسانى كه استطاعت داشتند سپرد و فرمود كه توانگران نعمت از فقرا باز ندارند و ايشان را پريشان‌خاطر نگذارند ، [ 48 ب ] و به حكام كه در ممالك بودند نامه‌ها نوشتند كه بدين طريق باشند و در هر ديارى كه كسى از گرسنگى بميرد عوض او منعمى [ را ] به سياست رسانند .

سال سيم خراج و مؤنات از خلايق برداشت .

چون سال چهارم [ شد ] در انبار خانه‌هاى خود بگشاد و غلّه‌اى كه داشت نفقه كرد و به مردم داد .

چون [ سال ] پنجم شد ديد كه در دست توانگران چيزى از متاع دنيوى نماند در

( 1 ) . اصل : كذا ( نامفهوم ) . ( 2 ) . اصل : كذا . ( 3 ) . بيت به همين صورت است و مىبايد كه قافيه مصراع اول فرياد باشد . ( 4 ) . اصل : سيم . ( 5 ) . اصل : بيت .