آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — الصفحة ١٣٢

ب ) تأليف

مؤلف ، نزد رجاليون شيعه ممتاز بوده است . اين نكته از دو امر روشن مىشود :

اول آنكه ، هنگام تعارض و اختلافات آراء نجاشى و كشى و شيخ طوسى ، بسيارى قائل به مقدّم بودن نجاشى بر ديگران شده‌اند .

دوم آنكه ، مؤلفان كتب رجالى پس از نجاشى ، بسيار از اين كتاب استفاده كرده ، و به آن استناد و اعتماد نموده‌اند ، و ما در اين گفتار به توضيح اين دو مسئله خواهيم پرداخت :

الف ) تقدم آراء نجاشى بر كشى و شيخ طوسى .

اول : تقدم آراء نجاشى بر كشى . در مورد اختلاف نظر بين نجاشى و كشى ، جمعى رأى نجاشى را بر كشى مقدم داشتند و جمعى عكس اين را گفته‌اند . دسته اول به 3 علت زير نظر نجاشى را برتر مىدانند :

1 . نجاشى دقيق‌ترين و مطلع‌ترين عالم است از اين‌رو نظر وى بر ديگران مقدم است . دليل دقت فراوان نجاشى را در مباحث آينده خواهيم گفت .

2 . رأى عالم متأخر به صواب نزديك‌تر است ، زيرا عالم متأخر از آراء پيش از خود مطلع است و با وجود آنكه آنها را مىداند با توجه به ضوابط و قراينى نظر ديگرى را برگزيده است ؛ لذا نظر وى به صواب نزديك‌تر است .

3 . نجاشى واقف بر وجود اغلاط و اشتباهاتى در رجال كشى بوده و اين نكته را ذيل عنوان كشى بيان كرده است « 1 » و علاوه بر نجاشى رجاليون پس از وى نيز اين نكته را تأييد كرده‌اند .

از جمله كسانى كه رأى نجاشى را بر كشى مقدم مىدانند ظاهرا ميرزا محمد استرآبادى است . او در كتاب منهج المقال در مقام بيان رمزهاى كتاب رمز رجال نجاشى را بر رمز رجال كشى مقدم داشته است و در لابه‌لاى مطالب كتاب نيز اين تقديم به چشم مىخورد . اين امر مىتواند شاهدى بر مقدم دانستن آراء نجاشى بر كشى از لحاظ اعتبار آنها باشد .

اما در مقابل اين گروه ، جمعى رأى و نظر كشى را بر نظر نجاشى مقدم

( 1 ) . همان ، ص 375 ، ش 1018 .