آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — الصفحة ٥
ب ) رابطهء علم رجال و كتب رجالى
داشتند و در راوىشناسى مورد استفاده قرار گرفتند خميرمايه و اساس پيدايش علم رجال را فراهم ساختند . لذا براى آشنايى با منابع رجالى و شناسايى وظايف آنها ، بايد محدودهء دانش رجال بررسى شود .
در مقام معرفى علم رجال تعريفهايى ارائه شده از آن جمله :
إنّه العلم باحوال رواة الخبر الواحد ذاتا و وصفا ، مدحا و قدحا و ما فى حكمهما ( رجال را علمى دانسته‌اند كه احوال راويان خبر واحد را مىشناساند ، هم شخص و هم وصف ايشان را ، از نظر مدح يا ذم و آنچه در حكم مدح و ذم است ) .
بدين‌ترتيب دو وظيفهء مهم بر عهدهء دانش رجال گذارده شده است :
اول ، شناساندن راوى تا جايى كه بتوان وى را از ديگر همنامانش تمييز داد و شخص وى را شناخت .
دوم ، تعيين اعتبار يا عدم اعتبار روايات وى و ميزان اعتبار آنها .
در عمل نيز كليهء مباحث علم رجال در حوزهء انجام اين دو وظيفهء مهم يا يكى از آنهاست .
انجام اين دو وظيفه توسط علم رجال ارتباطى تنگاتنگ و نزديك با كتب رجالى دارد ، زيرا كتب رجالى مستندات نظريات و مباحث علم رجال را فراهم مىآورند و غالبا براساس مطالب موجود در آنهاست كه عالم رجالى نظريه مىدهد و به مناقشه و بحث مىپردازد .
به عبارت ديگر علم رجال براى انجام دو وظيفهء اصلى خود كاملا نيازمند كتب رجال و راوىشناسى است و از سوى ديگر تنها وظيفهء كتب رجالى نيز فراهم آوردن اطلاعات مفيد و مورد استفاده در علم رجال است .
براى مثال ارائهء اطلاعاتى در مورد ظاهر و شكل راوى در علم رجال مورد استفاده قرار نمىگيرد و علم رجال از چنين اطلاعاتى بىنياز است ؛ لذا اهتمام كتب رجال بيان اين دست اطلاعات نيست درحالىكه ارائهء اطلاعاتى چون وثاقت و عدم وثاقت راوى ، مشايخ و اساتيد حديثى وى كه در علم رجال مفيد و مهم است در