التوحيد ( شگفتيهاى آفرينش ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦٦

[ شناخت او به چهار صورت است ]

اهل هندسه مىگويند ؛ خورشيد صد و هفتاد مرتبه بزرگتر از زمين است .

اين همه اختلاف نظر در بارهء خورشيد نشان آن است كه اينان هنوز به كنه و حقيقت آن دست نيافته‌اند .

حال كه خورشيد با آنكه چشم ، آن را مىبيند ، عقلها از دريافتن حقيقت آن عاجز است ، چگونه است موجودى كه لطيفتر از آن است كه در حس و وهم آيد ؟

اگر بگويند : چرا پوشيده شده است ؟

پاسخ داده مىشود : مقصود ما اين نيست كه با كمك چيزى خود را پوشانيده و مانند مردم است كه خود را در پشت در و ديوار مخفى مىكنند ، بلكه مقصود ما آن است كه : او آنقدر لطيف است كه اوهام آفرينش به آن نمىرسد ؛ چنان كه « نفس » كه يكى از آفريدگان اوست چنين است و نمىتوان آن را مشاهده كرد .

اگر بگويند : او - كه بسيار برتر از اين گفته‌هاست - چرا لطيف است ؟ اين سخنى نادرست است ؛ زيرا كسى كه آفرينشگر همه چيز است بايد با همهء آنها متفاوت و متباين باشد و از همه آنها برتر باشد . براستى كه او منزه و والاتر از پندار خيالپردازان است .

[ شناخت او به چهار صورت است ]

[ شناخت او به چهار صورت است ]

اگر بگويند : چگونه مىشود كه با همه چيز مباين و از همه چيز برتر باشد ؟

در پاسخ گفته مىشود : شناخت حق چهار صورت دارد :

1 - بررسى شود كه آيا موجود است و يا نيست .

2 - ذات و جوهر او شناخته شود .