التوحيد ( شگفتيهاى آفرينش ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٠

[ معادن و استفادهء انسان از آنها ]

از ميان مىرفت .

خراج پادشاهان به عمل نمىآمد و كسى قادر به ذخيرهء آنها براى بازماندگان نبود .

با اين همه ، دانش ساخت برنج ( مس زرد ) و ساخت شيشه از رمل و نقره از سرب و طلا از نقره كه آن زيانها را ندارند به او داده شده است .

بنگر چگونه در آنچه زيان ندارد ارادهء آنان عملى مىشود امّا در آنچه بسيار به زيان آنان است به مقصد نمىرسند .

كسى كه معادن را بسيار عميق نمايد و سخت فرو برد به دره‌اى عظيم مىرسد كه آبى فراوان در آن جارى است و او به ژرفاى آب نتواند رسيد و از آن عبور نتواند كرد . در پشت آن ، كوههايى از نقره نهفته است .

اينك در حكمت و تدبير اين امر بنگر . خداى جلّ و علا مىخواهد كه بندگانش قدرى از قدرتش و گستردگى خزائنش را دريابند و بدانند كه اگر خداى بخواهد ، كوههايى از نقره بديشان مىدهد و ليكن صلاح و مصلحت آنان در اين نيست ؛ زيرا چنان كه اشاره شد - اگر چنين چيزى واقعيت يابد ارزش جواهر نابود مىشود و سودمند نخواهد بود .

اين حقيقت را اين گونه درياب كه گاه مردم شىء ظريف و ارزشمندى مىسازند . اين شىء ظريف ، تنها هنگامى از اين ارج و نفاست برخوردار است كه اندك و كمياب باشد ، ولى آنگاه كه به طور گسترده در دسترس مردم قرار گيرد نزد آنان از ارزش مىافتد و قيمت آن كاسته مىشود . خلاصه ، ارزش و نفيس بودن هر چيزى در كميابى و نبود آن است .