آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى ) — الصفحة ٦٠

11 نيّت در عبادات

و شيهدين به اين نكته تصريح كرده‌اند . از اين رو صاحب جواهر گويد :

احوط آن است كه با نيّت كه در قلب خطور مىكند ، هيچ لفظى گفته نشود به جهت پرهيز كردن از بدعت گذارى .

نيّت كردن ، بسيار آسان است و چيزى آسان‌تر از آن نيست . فعل هر عاقل مختار در شرياط عادى از قصد و ارادهء فعل و نيّت آن جدا نيست . و از اين رو بعضى گفته‌اند : اگر خداوند تعالى ما را تكليف كرده بود فعلى را بدون نيّت انجام دهيم ، اين طاقت فرسا و تكليف به امر محالى بود . و به همين خاطر انسان اگر دچار سهو و غفلت و نسيان نباشد فعل بدون نيّت از او سر نميزند . همهء فقهاى قديم شيعه دربارهء هر عبادت ، نيّت را اصلًا ذكر نكرده و شرط بودن آن را بيان نكرده‌اند .

سپس صاحب جواهر چنين ادامه داده است :

چنان كه گفته شد نيّت كردن بسى آسان ، ولى قربت كه حصول اخلاص است ، به دست آوردن آن ، بىنهايت مشكل است ، اخلاص ، جهاد اكبر با نفس اماره است . نيّت توأم با قربت و اخلاص براى هر عبادت لازم است .

علّامه حلّى در ارشاد الاذهان گويد :

در وضو ( و هر عبادت ) نيّت واجب است و آن اراده كردن فعل است ، و وجوب ، يا استحباب آن و اينكه براى نزديكى به خداى تعالى باشد ، و در وضوء مثلًا بعضى گفته‌اند بايد قصد شود كه آن براى رفع حدث است ، يا استباحه و نيّت بايد تا آخر عمل عبادى استدامهء حكمى داشته باشد .

محقّق اردبيلى در شرح ارشاد ، در انتقاد بر اين عبارت علّامه گويد : « 1 »

من از وجوب اين تفصيلات كه متأخّرين درباره‌ة نيّت ذكر كرده‌اند آگاهى ندارم ، و اين تفصيلات در هيچ عبادتى نيامده ، و برآن ، هيچ دليلى وجود ندارد .

نيّتى كه در عبادت لازم است فقط قصد انجام دادن آن است براى خدا ، همين و بس !

( 1 ) - مجمع الفايدة و البرهان فى شرح ارشاد الاذهان ، چاپ نشر اسلامى ، قم ، ج 1 ، ص 98 .