آراء فقهى ملامحسن فيض كاشانى ( فارسى ) — الصفحة ١٣

مختصرى از تاريخ زندگانى ملّامحسن فيض مشهور به ( محدّث و محقّق فيض )

همسر فاضل فيض ، و نيز پدر همسر فاضل ملّاعبدالرزاق لاهيجى است .

3 - مير محمّد باقر داماد به سال 1041 در نجف اشرف رحلت كرد .

4 - شيخ بهايى ، بهاء الدين عاملى كه به سال 1020 در گذشت .

مشهورترين شاگردان او عبارتند از :

1 - فرزند دانشمند او علم الهدى

2 - سيّد نعمت اللَّه جزايرى

3 - قاضى سعيد قمى

4 - ملّامحمّد صادق كاشانى و گروهى ديگر از مشاهير علماء ، كه در كتب تراجم شرح حال آنان كم و بيش آمده است . از ميان كسانى كه از وى اجازه حديث دريافت داشته‌اند مىتوان از ملّامحمّد باقر مجلسى صاحب بحارالانوار نام برد .

فيض ، علوم ادبى و نقلى وعقلى را بر روى هم در چهار شهر كه مراكز علمى به شمار مىرفته‌اند ، از استادان بزرگى فراگرفته است ، و تذكرة نويسان در تقدّم ، و تأخّر سفر او از كاشان به قم و اصفهان و شيراز كم و بيش در اختلاف و اشتباه افتاده‌اند ، از اين رو از ذكر آنچه در اين زمينه در قصص العلماء و روضات الجنات و غيره آمده چشم مىپوشم و خوانندگان عزيز را به مطالعهء كتاب شرح الصدر « 1 » كه فيض آن را در شرح احوال خود نوشته است فرا مىخوانم .

همچنين در اغلب كتب تراجم و نيز در زهرالربيع و مقامات سيّد جزايرى كراماتى به فيض نسبت داده شده كه برخى از آنها به افسانه مىماند از تفأل به ديوان حضرت امير عليه السلام براى مسافرت به شيراز ، و داستان ازدواج دختر فيض ، و مشتبه شدن نام خواستگار با نام خادم مسجد او ، و گم كردن چاقوى خود در بازار ، و مطالب ديگرى از اين دست ، كه براى ارائه شخصيت علمى و تقوائى فيض و اثبات زهد و پارسائى او ساخته و پرداخته شده كه نه تنها فيض را آن‌گونه كه بوده است نشان نمىدهد ، و مايه عظمت و جلالت شأن و منزلت او نمىشود كه حتّى در

( 1 ) - اين كتاب را دانشجويان دانشكده علوم معقول و منقول ( دانشكدهء الهيات و معارف اسلامى امروز ) در سال‌هاى گذشته چاپ كرده و نسخه‌اى از آن در كتابخانهء دانشكدهء حقوق دانشگاه تهران موجود است . من آن را مطالعه كرده و در اين مطالبى از آن را به تناسب بازگو كرده‌ام .